Fons largus conference

Fons largus

The Library: a Source of Inspiration - Biblioteka, źródło inspiracji

Międzynarodowa konferencja naukowa

Warszawa, BUW, IS PAN, 14 – 17 maja 2012 r.

Abstracts – abstrakty


Sesja Animi voluptas. The Scholar’s Library – Biblioteka uczonego

 

 

Jacek Bielak

Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego

 

Fundacja biblioteki Zachariasza Zappio przy kościele św. Jana w Gdańsku. Przestrzenno-wizualne aspekty kształtowania wizerunku gdańskiego uczonego w XVII-XVIII wieku

 

Powstanie biblioteki Zappio-Johannitana w 1689 roku wiąże się z wypełnieniem testamentu przewodniczącego rady luterańskiego kościoła św. Jana, kupca, mecenasa i bibliofila o szerokich zainteresowaniach humanistycznych. W wystąpieniu zostanie opisana koncepcja biblioteki oraz sposób realizacji woli fundatora w kontekście pytania: „jaka była rola książki i biblioteki w formowaniu publicznego wizerunku osób zajmujących się nauką; czy ulegała ona przemianom?”

Biblioteka Zachariasza Zappia została usytuowana i wyodrębniona w przestrzeni sakralnej kościoła św. Jana w Gdańsku. Odpowiednio oznakowana stała się miejscem, które wpływało na wizerunek sprawujących tu posługę pastorów, a zarazem kształtowało oczekiwane wzorce postaw i praktyk. Biblioteka ta formowała przez następne stulecia istotny komponent gdańskiego wzorca uczoności, jakim był doctus pontifex. Świadczy o tym dalsza historia wyposażenia i otoczenie biblioteki. Celem referatu jest ukazanie czynników, które wpłynęły – przede wszystkim w strukturze wizualnej – na formułowanie modelowego wyobrażenia uczonego pastora. Refleksji towarzyszyć będzie odpowiedź na pytanie o artystyczne środki wyrazu zastosowane przy powstaniu biblioteki w celu jej wyodrębnienia i autoidentyfikacji we wnętrzu sakralnym, ich przekształcenia w kolejnych stuleciach, jak również sam fakt przestrzennego powiązania biblioteki z kościołem w związku z ich funkcją publiczną.

Zasadnicza odrębność fundacji Zachariasza Zappia względem innych bibliotek Gdańska nie dotyczyła tylko wymienionych wyżej uwarunkowań czy zapisu fundacyjnego wyszczególniającego kwoty na systematyczne zakupy nowych pozycji, ale polegała na uwznioślającej roli aktywności umysłowej w sferze posługi pastoralnej i duchowej. Jest przez to w Gdańsku ważnym przykładem organizacji biblioteki współtworzącej publiczny wizerunek osób zajmujących się nauką według jej ówczesnego rozumienia i praktykowania.

 

The Foundantion of the Zacharias Zappio Library at St. John’s Church in Gdańsk (Danzing): its Spatial and Visual Aspects in Creating the Image of the 17th and 18th Century Scholar

 

The Foundation of the Zappio-Joannitana Library in 1689 is connected with the fulfillment of the testament will of St. John’s Church protector, merchant and bibliophile with the broad humanistic background. In the undertaken theme the Author presents the realization of the idea of this unique library and its interpretation in terms of spatial factors that created the public image of the early modern scholar in Gdańsk. It will discuss the question what was the role of the books – and more generally – the whole concept of this library in forming the specific image of the “die Gelehrten”? Has it varied in time, what were the main changes?

The Zacharias Zappio library was situated and somehow isolated within St. John’s church plan. Signification and its name given at the entrance made library to become the place which influenced the public image of the priests, their attitudes, practices and personalities. Thus, for many decades the library formed the essential component of the Gdańsk “model scholar” that could be described as doctus pontifex. Its importance is testified in the further library history and its surroundings. The aim of the paper is to show and analyze the visual aspects that influenced the formation of that image and the meaning which was denoted through it: the educated pastor. The reflection is accompanied by answer for the question of artistic means and methods applied in the process of the library constitution and identification within the church’s interior. The sacred space and its spirituality became connected to the intellectual activity of the priests and this factor influenced to the great deal a public function of both the church and library.

The unique position of Zappio’s library in the context of other public libraries in Gdańsk was not only dealt with the environmental and spatial conditions or the testament donation granted to secure the library’s growth. It also consisted of heightening role of the mind and its activity in the sphere of theological and pastoral persuasion. With the conclusions the Author hopes to share the importance and positive effect that Zappios’ Library had on forming Gdańsk personalities that dealt with science as it was understood in that time.

 

 

Agnieszka Borysowska

Książnica Pomorska w Szczecinie

 

Andreas Müller Greifenhagius (1630-1694) i jego książki

 

Andreas Müller Greifenhagius (1630-1694) był pomorskim uczonym-sinologiem i orientalistą, autorem licznych ksiąg z zakresu tych dziedzin, twórcą kontrowersyjnej i nigdy do końca nie wyjaśnionej teorii „klucza” do nauki języka chińskiego, korespondentem Gottfrieda Wilhelma Leibniza, a także – właścicielem liczącej ok. 1000 woluminów, cennej biblioteki. Pod koniec życia przekazał swój księgozbiór bibliotece szczecińskiego gimnazjum królewskiego (Regium Gymnasium Carolinum), najważniejszego (poza Uniwersytetem Greifswaldzkim) ośrodka naukowego na Pomorzu. Dzieje tego księgozbioru, który do końca II wojny światowej pozostawał w Szczecinie, a po wojnie uległ rozproszeniu, będą przedmiotem opisu autorki referatu. Analizując bibliotekę i dorobek naukowy Andreasa Müllera, w tym niebadane dotąd rękopisy, postara się ona również o sformułowanie odpowiedzi na część zadanych przez organizatorów pytań: jakie funkcje pełniła biblioteka uczonego? jak się przyczyniła do osiągnięcia rezultatów naukowych? jakimi metodami bada się zasób bibliotek uczonych, a po jakie można jeszcze sięgnąć? A w kontekście oskarżeń, jakie spadły na Andreasa Müllera pod koniec życia (o konszachty z diabłem), także - jaka była rola książki i biblioteki w formowaniu publicznego wizerunku uczonego?

 

Andreas Müller Greifenhagius (1630-1694) and His Books

 

Andreas Müller Greifenhagius (1630-1694) was a Pomeranian scientists (sinologist) and orientalist, author of numerous books on these subjects, the creator of controversial and never fully explained theory of the "key" to teach Chinese language, the correspondent of Gottfried Wilhelm Leibniz, and the owner of 1000 volumes big library. At the end of his life he donated his book collection to the library of royal high school in Szczecin (Regium Gymnasium Carolinum), the most important scientific centre in Pomerania, beside the Greifswald University. The history of this book collection, which to the end of World War II remained in Szczecin and after the war was dispersed, will be the subject of the author’s paper. Analyzing Andreas Müller’s library and academic achievements, including unexamined manuscripts, she will also try to formulate answers to some questions asked by the organizers: what were the functions of the library? How did it contribute to the achievement of scientific results? What methods are used to examine library resources of the scientists and what methods can be used? And in the context of the accusations about dealing with the devil, which fell to Andreas Müller at the end of his life - what was the role of books and libraries in creating the public image of the scientist?

 

 

Małgorzata Stolarska-Fronia,
Maciej Gugała

Muzeum Historii Żydów Polskich, Warszawa

 

„Wirtualna Biblioteka” żydowskiego uczonego. Przestrzeń wyobrażona na podstawie projektu wystawy głównej Muzeum Historii Żydów Polskich

 

Celem referatu jest ukazanie biblioteki żydowskiego uczonego jako konceptu intelektualnego i przestrzennego na multimedialnej, narracyjnej wystawie głównej w powstającym Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie. Ekspozycja, zatytułowana roboczo „Wirtualna Biblioteka”, umieszczona jest w galerii poświęconej rozkwitowi kultury polskich Żydów w XVI i XVII w. Inspiracją dla ekspozycji był opis „idealnej biblioteki”, stworzony przez XVI-wiecznego żydowskiego kaznodzieję Dawida Ben Menaszego Darszana z Krakowa. Marzył on o udostępnieniu swego bogatego księgozbioru wszystkim Żydom potrzebującym porad z zakresu prawa, religii i tradycji. Twórcy wystawy w zaaranżowanej przestrzeni muzealnej zaprojektowali multimedialną bibliotekę, zawierającą zdigitalizowane kopie nowożytnych żydowskich książek, związanych z Rzecząpospolitą Obojga Narodów jako miejscem powstania lub pochodzenia autorów. Referat ukaże, w jaki sposób rodziła się koncepcja „Wirtualnej Biblioteki” w sferze metodologii, badań ikonograficznych oraz najnowszych trendów muzealniczych i wystawienniczych.

The "Virtual Library" of a Jewish scholar. The space imagined in the project of the core exhibition at the Museum of the History of Polish Jews

 

The paper presents the library of a Jewish scholar as an intellectual and spatial concept in the multi-media interactive core exhibition at the Museum of the History of Polish Jews in Warsaw. The exhibit, with a working title “Virtual Library”, is set in the gallery dedicated to the cultural heyday of Polish Jews in the 16th and 17th c. The authors of the gallery drew inspiration from the description of an “ideal library” by the 16th c. Jewish preacher David ben Menasseh Darshan of Cracow. He dreamt of making his large collection of books accessible to all Jews looking for legal or religious advice. In the gallery’s interior the curators and the designers arranged a multi-media library with digitized copies of early modern Jewish books linked historically or topographically with the Polish-Lithuanian Commonwealth. The paper shows how the concept of this “Virtual Library” came into being and how it was developed on the fields methodology, iconography and the newest trends in museology and exhibition design.

 

 

Tomasz Kaszubski
Biblioteka Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie,

Instytut Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego

 

Krakowski księgozbiór Mieczysława Porębskiego

Celem mojego wystąpienia będzie przedstawienie ogólnej charakterystyki biblioteki profesora Mieczysława Porębskiego, podarowanej Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie. Skupię się przede wszystkim na aspekcie naukowym księgozbioru, stawiając przy tym kilka pytań, które mogą być istotne dla badaczy chcących pracować na jego księgozbiorze: jakie powiązania można odkryć w bibliotece naukowca, który jest również kolekcjonerem książek? Czy w zebranej przeze niego kolekcji da się w jasny sposób wyodrębnić książki będące teoretyczną inspiracją? Jaka jest relacja pomiędzy odtworzoną w MOCAK-u biblioteką a prywatną przestrzenią pracy jego gabinetu?

 

Mieczysław Porębski’s Krakow Library

 

My aim is to present the general characteristics of Mieczysław Porębski’s Library, which he has gifted to the Museum of Contemporary Art in Krakow. My focus will be on the academic aspect of the book collection, and I will address a number of questions which matter for researchers wishing to use this resource:

· What common threads can be found in the library of an academic, who also happens to be a book collector?

· Is it possible to distinguish clearly within the collection those books which have proved to be his theoretical inspiration?

What is the relationship between the library re-created at MOCAK and the private work space in the Professor’s own study?

 

 

Anna Olszewska

Wydział Humanistyczny Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie, Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie

Mieczysława Porębskiego ikonosfera i biblioteka. Próba konfrontacji pojęcia z miejscem.

 

Włączenie prywatnej biblioteki profesora Mieczysława Porębskiego w stałą ekspozycję Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie stwarza dogodne warunki do przeprowadzenia eksperymentu metodologicznego. Mógłby on w pewnym stopniu pomóc w określeniu różnorodnych, często zaskakujących, funkcji jaką spełniły przestrzenie biblioteczne w kształtowaniu teorii przekazu informacji w II połowie XX wieku, przed ekspansją Internetu.

Proponowane doświadczenie polegać miałoby na zestawieniu pojęcia ikonosfery, wprowadzonego przez profesora Porębskiego na początku lat siedemdziesiątych XX wieku z biblioteką autora. Biblioteka byłaby w tej konfrontacji brana pod uwagę jako realna przestrzeń wyartykułowana regałami pełnymi konkretnych książek, kolekcją obrazów, zbiorem obiektów ruchomych rozdysponowanym we wnętrzu pracowni uczonego.

Pojęcie ikono sfery jest współcześnie jednym z ważniejszych konceptów teoretycznych wypracowanych na gruncie humanistyki polskiej. Zaistniało w ramach próby ujęcia przekazu wizualnego w rygor metod strukturalizmu. Miejsce – biblioteka autora tego pojęcia - zostało udokumentowane w zebranych przez MOCAK fotografiach, inwentarzach oraz w ekspozycji muzealnej. Sama kategoria przestrzeni stanowi klucz do historii sztuki uprawianej przez profesora Porębskiego.

Czy i na jakim poziomie biblioteka uczonego stała się przestrzenią modelową dla jego autorskiej koncepcji ikonosfery ?

 

The Porębski’s Library and his Iconosphere. How does the actual scientist’s library can reappear his text?

 

Since the private library of famous polish art historian Mieczysław Porębski has been carefully documented and reconstructed by the Museum of Contemporary Art in Cracow we are given an unique opportunity to trace links between the actual space of scientist’s workshop and the ideas or even examples incorporated in his study of Iconosphere first published in 1972.

Providing that the category of space is fundamental for structural approaches towards nature of the visual communication proposed by Mieczysław Porębski, one can suppose that not only the countenance of the volumes itself , but also disposition of the objects (namely: paintings, sculptures, object-books) within his library might be relevant for the scientific ideas of the owner.

 

Using Mieczysław Porębski’s example I will test if and to what degree the scientist’s library keep on being a source of inspiration while functioning as a private space created individually in relatively isolated, communist country during the second half of the 20th century.

 

 

Magdalena Mazik

Biblioteka Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie,

Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego

 

Znaczący gest. Biblioteka Profesora Mieczysława Porębskiego w krakowskim Muzeum Sztuki Współczesnej

Bibliotekę Profesora Mieczysława Porębskiego można traktować jako programową, jedyną wystawę stałą, zaproponowaną przez MOCAK wraz z jego otwarciem. Referat oprócz przedstawienia historii oraz szczegółów aranżacji tej przestrzeni, będzie ukazywał rolę, jaką odgrywa ona dla tożsamości nowo powstałego muzeum. Jakie perspektywy i wyzwania rodzi Biblioteka jako ekspozycja w instytucji, jaką jest muzeum sztuki współczesnej?

 

Professor Mieczysław Porębski’s Library at the Museum of Contemporary Art in Krakow: a Meaningful Gesture

Professor Mieczysław Porębski’s Library can be viewed as MOCAK’s programme and its only permanent exhibition put forward at the time of its opening. This presentation will sketch the history of the venture and describe the design of the Library space as well as demonstrating the role which the Library plays in defining the identity of the newly created Museum.

As an exhibition within such an institution as a museum of contemporary art, what prospects does the Library have and what challenges does it give rise to?

 

 

Sesja Ingeniorum consecratio. The Artist’s Library – Biblioteka artysty

 

Ricardo De Mambro Santos

Department of Art History, Willamette University (Salem, Oregon)

 

The Practice of Knowledge. Collecting Books among Renaissance Masters and the Rising of a New Concept of Art

 

During the Renaissance an important cultural phenomenon took place in Europe: the rising of a new definition of the visual arts – i.e., painting, sculpture, and architecture – as intellectually-driven activities, or artes liberales. Far from being isolated, Leonardo’s famous eulogy of painting as “cosa mentale” provides an eloquent example of the emergence of a notion of art in which manual skills and intellectual premises became the two, deeply interwoven, poles of an essentially creative – and not merely imitative – process. Significantly, in this very same historical period, the organization of personal libraries among artists became as diffused a practice as the habit of collecting drawings for pedagogical and training purposes.

This paper will analyze the – often neglected – connection between these two phenomena, that is to say, the organization of collections of drawings and the formation of personal libraries among Renaissance artists in order to understand the conceptual redefinition of art as a “liberal” enterprise in sixteenth-century Europe. Furthermore, the paper will argue that the study of Renaissance artists’ libraries should constitute, in fact, a fundamental topic of research within the epistemological boundaries of the so-called Kunstliteratur, or “Art Literature,” as the careers of art historians such as Julius von Schlosser (1866-1938) and Jan Bialostocki (1921-1988) paradigmatically demonstrate.

 

Wiedza stosowana w praktyce. Kolekcjonowanie druków wśród renesansowych mistrzów i formowanie się nowej koncepcji sztuki

 

W okresie renesansu zaistniało w Europie ważne kulturowe zjawisko, jakim było formowanie się nowej definicji sztuk plastycznych, tzn. malarstwa, rzeźby i architektury, która zaliczyła je do działalności intelektualnej, czyli „artes liberales”. Między innymi słynna pochwała malarstwa Leonarda, który uznawał je za cosa mentale, czyli rzecz umysłu należącą do filozofii, stanowi wymowny przykład pojawienia się koncepcji sztuki, w której umiejętności manualne i przesłanki rozumowe stają się dwiema silnie powiązanymi zasadami procesu przede wszystkim twórczego, a nie tylko naśladowczego.

Znamienne jest, że w tym samym okresie tworzenie osobistych bibliotek staje się wśród artystów podobnie powszechna praktyką, jak zwyczaj kolekcjonowania rysunków w celach pedagogicznych i szkoleniowych.

W wystąpieniu przedstawiona zostanie analiza związków, często niedostrzeganych, pomiędzy tymi dwoma zjawiskami, to znaczy budowaniem przez renesansowych artystów kolekcji rysunków i tworzeniem osobistych bibliotek, co pozwoli zrozumieć konceptualną redefinicję sztuki w szesnastowiecznej Europie jako działalności „wyzwolonej”.

Ponadto celem wystąpienia jest wykazanie, że badanie bibliotek renesansowych artystów powinno stanowić w istocie podstawowy temat badań naukowych w obrębie epistemologicznego obszaru zwanego Kunstliteratur, czy „Literatura o sztuce”, tak jak to paradygmatycznie prezentuje działalność historyków sztuki, takich jak Juliusz von Schlosser (1866-1938) i Jan Białostocki (1921-1988).

 

 

Macarena Moralejo Ortega

Autonomous University of Madrid

 

The Distribution of Federico Zuccari’s “L’idea de’ pittori, scultori ed architetti” (1607)

in the European Libraries

 

Federico Zuccari (Sant’Angelo in Vado, 1539?- Ancona, 1609) was one of the most brilliant theorists of art during Mannerism. His main work, L’idea de’ pittori, scultoried architetti, is one of the most original writings of his generation. The mostly philosophical contents are portrayed with artistic terms, which certainly are an innovation in the field of literature.

The study of this questions has occupied a large part of my dissertation, in which I analyzed the similarities between Zuccari’s proposals and other works of the same era.

My aim for this congress is to analyze the distribution of the few examples edited of Zuccaris “L’idea de’ pittori, scultori ed architetti”, in both artist’s and writer’s Libraries. Numerous of these examples have “marginalia”, which indicate background information about former owners. The actual distribution of these writings, in both public and private Libraries, offer information about the sequence of the diverse owners in the course of time. Thereby, we were able to identify bibliophiles, such as Ludovico Cicognara or the “Cavalier” Vico, painters, such as Pablo de Céspedes, Sebastiano Resta or Carlo María Maratta; and the King Philip II.

This is why we need to pay special attention to the actual location of the writings, their characteristics and the numerous, former owners.

 

Rozpowszechnienie “L’idea de’ pittori, scultori ed architetti”(1607) Federico Zuccariego

w zbiorach bibliotek europejskich

 

Federico Zuccari (Sant’Angelo in Vado 1539?- Ancona 1609) był jednym z najwybitniejszych teoretyków sztuki w czasach manieryzmu. Jego główna praca L’idea de’ pittori, scultori ed architetti jest jednym z najbardziej oryginalnych dzieł jego generacji. Głównie filozoficzna treść została przedstawiona z użyciem artystycznej terminologii, która jest z pewnością innowacją w dziedzinie literatury.

Badanie tych zagadnień zajmowało znaczną część dysertacji autorki, w której przedstawione zostały podobieństwa pomiędzy propozycjami Zuccariego i innymi pracami powstałymi w tej samej epoce.

Celem niniejszego wystąpienia jest analiza rozpowszechnienia wydanego przez Zuccariego dzieła L’idea de’ pittori, scultoried architetti Zuccariego w bibliotekach tak artystów, jak i pisarzy. Liczne egzemplarze posiadają marginalia, które zawierają podstawowe dane dotyczące poprzednich właścicieli. Egzemplarze znajdujące się obecnie w zbiorach publicznych i prywatnych bibliotek dostarczają informacji o następstwie różnych właścicieli na przestrzeni czasu. Dzięki temu możliwe było zidentyfikowanie wśród nich bibliofilów, takich jak Ludovico Cicognara lub „Kawaler” Vico, malarzy, takich jak Pablo de Céspedes, Sebastiano Resta czy Carlo María Maratta a także króla Filipa II. Z tego powodu warto zwracać szczególną uwagę na aktualną lokalizację dzieł, ich charakterystykę oraz licznych, dawnych właścicieli.

 

 

Marek Wasilewicz

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

 

Biblioteka Pietera Jansz. Saenredama

 

Pieter Jansz. Saenredam, haarlemski malarz kerkinterieurs, spędził swoje pracowite i dostatnie życie na bliskich podróżach po Holandii i, jak się zdaje, na zbieraniu dzieł sztuki, starożytności i książek. W 1667 roku, w dwa lata po śmierci artysty rodzina sprzedała jego pokaźny księgozbiór. Katalog tej aukcji liczy 330 pozycji (424 tytuły). Referat będzie krótkim przeglądem książek, które znajdowały się w bibliotece artysty.

Interesuje mnie następujący problem: Na jakie pytania odnośnie twórczości artysty może nam pomóc odpowiedzieć katalog oraz: Jaka uczoność Saenredama wyłania się ze spisu posiadanych przez niego książek?

 

Pieter Saenredam's Oeuvre and His Library

 

Pieter Jansz. Saenredam, a Dutch painter of church interiors, spent his arduous and affluent life on short travels in the Dutch Republic and collecting works of art and books. In 1667, two years after the artist’s death, his family sold Saenredam’s impressive book collection. The auction catalogue was found in the 1980s. It’s one of the most important documents we have, concerning the artist. The catalogue listed 330 lots (424 titles).

My paper will address two main questions. First, what kind of erudition can we ascribe to Saenredam, taking into account the auction catalogue. Secondly, what can we say about the artist’s oeuvre, having in mind the content of his library.

 

 

Ewa Manikowska

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

 

Biblioteka Bernarda Bellotta. Horyzonty i aspiracje weneckiego weducisty na dworze Augusta III

 

Referat przedstawi nowe badania nad odnalezionym przez autora inwentarzem drezdeńskiego domu Bernarda Bellotta. Jednym z najważniejszych wnętrz siedziby malarza była biblioteka licząca ponad 1000 woluminów. Jej spis zawiera nazwisko autora, dokładny tytuł, rok i datę wydania (każdy tytuł można zidentyfikować) oraz wskazuje, że tomy ułożone były najprawdopodobniej wedle formatu (na końcu inwentarza umieszczone są najcenniejsze in folio i carta reale). Wszystkie woluminy oprawione były w skórę, z marmoryzowanymi wyklejkami i zaopatrzone w monogram Bellotta (B: B: C:) System eleganckich szaf bibliotecznych, drabin i biurek został zaprojektowany przez Bellotta. Oprócz tego, w bibliotece umieszczone były instrumenty naukowe (globusy, teleskop i kompas). Tak wspaniale wyeksponowany wielotomowy księgozbiór był bez wątpienia jednym z elementów określających prestiż, pozycję i aspiracje artysty na dworze Augusta III. Czy stworzoną z wielkim kosztem i starannością bibliotekę Bellotta należy uznać za wnętrze tylko reprezentacyjne, stworzone wyłącznie na pokaz? Referat postara odpowiedzieć się na to pytanie poprzez: dokładną analizę zawartości księgozbioru (od zbiorów rycin i rysunków oraz książek o sztuce po tomy poświęcone polityce i dyplomacji, eksperymentom naukowym czy jansenizmowi), odtworzenie polityki zakupów książek, umieszczenie go na szerokim tle XVIII-wiecznego czytelnictwa. Referat przedstawi również bibliotekę Bellotta na tle innych opublikowanych XVIII-wiecznych księgozbiorów artystów.

 

Bernardo Bellotto's library: The Horizons and Ambitions of a Veduta Painter at the Dresden Court of Augustus III

 

This paper will present new research on the rediscovered Bellotto’s Dresden home inventory. One of the main residential interiors in the painter’s apartment was a library with a 1000 volume book collection. Its accurate list comprising the author’s name, the exact title, the year and place of edition enables to identify every single volume. This paper will analyse Bellotto’s library content (from the collection of print and drawings and books on art to the books on diplomacy, experimental science and Jansenism), his acquisition strategies and place it in the large cultural context of 18th century private libraries and readership. Bellotto’s books were presumably arranged by format, they were all leather-bound and bore the artist’s monogram (B: B: C:). The library’s furnishings: the elegant cupboards, the writing desks and the step-ladders were all designed by Bellotto. The library was also adorned with scientific instruments (terrestrial and celestial globes, a telescope, a compass).The precious and large book-collection shown proudly in the sumptuous library interior was certainly an important residential interior and a place to show-off. The paper will present Bellotto’s library as an expression of his position of a successful court-painter, his prestige and aspirations.

 

 

Małgorzata Biłozór-Salwa

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

 

Bibliotheca regia jako artystyczna inspiracja? Rękopis Jean-Georgesa Noverre'a w kolekcji Stanisława Augusta

 

Stanisław August tworząc bibliotekę niemal od podstaw pragnął, aby służyła ona nie tylko potrzebom reprezentacyjnym, ale by stanowiła źródło wiedzy i inspiracji zarówno dla niego samego, dworskich uczonych i artystów jak i uczniów nadwornych pracowni. Zamysł ten szczególnie uwidocznił się przy tworzeniu jednej z dziewięciu części królewskiej biblioteki – Gabinetu Rycin.

W 1766 r. do kolekcji królewskiej trafiło wyjątkowe dzieło, jakim jest rękopis wybitnego tancerza i choreografa Jean-Georges Noverre'a. W ramach starań o uzyskanie posady na dworze warszawskim ofiarował on królowi jedenaście tomów zawierających traktat Théorie et pratique de la danse, partytury jego dzieł oraz rysunkowe plansze przedstawiające kostiumy, autorstwa Louis Rene Bouqueta.

Noverre pragnąc zareklamować swoją twórczość i swoje usługi władcy, zlecił wykonanie kunsztownie kaligrafowanych i wytwornie oprawionych ksiąg z odręczną dedykacją. Stanisław August otrzymał więc dzieło na miarę własnej kolekcji – cenne woluminy o kolekcjonerskiej wartości. O adekwatności daru świadczy zarówno ich wyrafinowana forma (król dbał, by woluminy z jego kolekcji posiadały jednakowe oprawy, oraz by teki mieszczące zbiór rycin przypominały wielkie księgi) jak i jego zawartość. Naukowy traktat teoretyczny, partytury i wizerunki kostiumów, mogły stanowić źródło wiedzy a także zostać wykorzystane przez prężnie działający teatr królewski. Jednocześnie dzieło wzbogacało artystyczną kolekcję rysunków.

W przypadku wykonanego na zlecenie Noverre'a rękopisu rodzi się pytanie, na ile znajomość kolekcjonerskich zamiłowań władcy i ambicji w tworzeniu królewskiej biblioteki, miała wpływ na ostateczną formę przesłanego dzieła, które obecnie jest jednym z najcenniejszych obiektów Gabinetu Rycin BUW.

 

Bibliotheca Regia as a Potential Source for Artistic Inspiration. Jean-Georges Noverre's Manuscript in Stanislaw August's Collection

 

The Stanisław August library was created as a source of knowledge and inspiration, both for the King and for savants, scholars and artists at his court. As a typical bibliotheca regia it had several sections. The didactic role of the whole collection is clearly proved by one of them, namely by the Print Room.

In 1766 Jean-Georges Noverre (1727-1810), the great French dancer and choreographer, applied for the position of ballet-master in Warsaw. He sent to Polish King Stanislaus August his famous reformatory work "Théorie et pratique de la danse" as a recommendation. Noverre comissioned the 11-volume manuscript preciously bounded in red marocco with gold ornament. As a precious object the manuscript contains dedication to the King, Noverre's writings on dance, theater and theory of the production of ballet performance. Furthermore, he added librettos and scores to 28 ballet and 445 watercolours with ballet costumes by Louis Réne Bouquet (1717-1814). Although the King did not engage the future ballet reformer, he received an unique work value of the collector point of view.

The main aim of my presentation is to analyze the Warsaw manuscript as an art object where both music and visual arts, didactic and artistic factors converge. Noverre had transformed ballet performance and ballet theory into a piece of art – a richly illustrated manuscript offered to the great connoisseur and collector of art. It is interesting to analyze to what extent Noverre’s knowledge of king’s ambition aimed at creating royal library, had an impact on the final form of his manuscript.

 

Dominik Zieliński

Biblioteka Uniwersytetu Gdańskiego

 

Prywatna biblioteka Ludwika II Bawarskiego. Biblioteka – zleceniodawca – artysta

w epoce historyzmu

 

Biblioteka bawarskiego monarchy, ekscentryka i niezapomnianego mecenasa sztuki, odegrała niezwykle ważną rolę w procesie twórczym realizowanych z jego inicjatywy efektownych artystycznych przedsięwzięć. Przy projektowaniu architektury, przedstawień scenicznych, tworzeniu większości dzieł malarstwa, rzeźby, rzemiosła artystycznego, jak również pozostałych elementów dekoracyjnych przeznaczonych dla kolejnych królewskich rezydencji, wzorowano się na dziełach sztuki dawnej, ujmowanych w szerokim kontekście kulturowym i historycznym.

Zależności pomiędzy mecenasem, a artystą będącym bezpośrednim twórcą dzieła uległy w tym czasie daleko posuniętym przemianom. Także dzięki temu rola prywatnego księgozbioru mogła być aż tak znacząca. W bibliotece króla znajdowały się m.in. współczesne publikacje, które wpłynęły na rehabilitację dawnych nurtów, jak na przykład sztuki rokoka, a tym samym na twórczość akademików i ich zamożnych zleceniodawców. Ludwik II swym mecenatem interpretował historię, ale historię przeczytaną w książkach i oglądaną na rycinach oraz nowoczesnych reprodukcjach. Dzięki temu jego księgozbiór stanowi niezwykle istotny element pomocniczy stosowany przy analizowaniu powstałych dla króla i z królewskiej inicjatywy dzieł sztuki, a niekiedy wręcz klucz służący ich poprawnemu odczytaniu.

Analiza materiałów świadczących o starannym powiększaniu księgozbioru, archiwaliów w postaci korespondencji króla z nadwornym sekretarzem i tego drugiego z artystami, pokazuje jak dalece zleceniodawca ingerował w powstające dzieła. Jak wynika ze spisu zasobów biblioteki, gromadzone w niej materiały ikonograficzne i relacje historyczne mogły stanowić i w większości stanowiły pośrednie i bezpośrednie wzory. Pojawiające się niejednokrotnie we wspomnianych archiwaliach dane bibliograficzne jednoznacznie wskazują na konkretne wzorce dla rozwiązań formalnych i treściowych i stawiają tym samym bibliotekę króla na pierwszym miejscu wśród źródeł artystycznych inspiracji jego mecenatu.

 

The Private Library of Ludwig II of Bavaria: Library – Contractor – Artist in the Age of Historicism

 

The library of the Bavarian monarch, an eccentric and a memorable art patron, played extraordinarily important role in the creative process of glamorous artistic enterprises undertaken on his initiative. While designing architecture, performances, creating the majority of painting masterpieces, sculpture, artistic handcraft, along with other decorative elements allocated to the royal residences, one relied on the masterpieces of old art, set in a wide cultural and historical context.

The relationships between the patron and the artist, who was the direct artwork creator, underwent far-reaching changes in that time. Due to this, the role of private book collection could become so significant. In the king’s library there were, inter alia, modern publications, which influenced the revival of old themes and mainstreams, for example the art of Rococo, which consequently influenced the works of academics and their wealthy commissioners. Ludwig II of Bavaria through his patronage interpreted the history; the history presented in books, engravings and modern reproductions. On account of this, his book collection is a crucial element providing help when analysing the artworks created for the king and on king’s initiative, occasionally being even the key to the right interpretation.

The analysis of the materials that prove the careful expanding of the book collection, the archival materials, in the form of king’s correspondence with his court secretary and the latter with the artists, shows how far the commissioner tampered with the making of the works. As it can be derived from the library census, the collected iconographic materials and historical accounts could have been and mainly were direct and indirect models. Bibliographic data which often appears in the aforementioned archival materials unmistakably points at concrete patterns for the form and content solutions; putting by this the king’s library on the first place among the sources for artistic inspirations of his patronage.

 

 

Sesja Arbor sapientiae. The Library: a Centre of Studies – Biblioteka, centrum studiów

 

 

Tadeusz Zadrożny

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

 

W blasku ideału. O związkach biblioteki i muzejonu w ujęciu Justusa Lipsiusa i Claude’a Clementa

 

Zarówno Justus Lipsius (1547-1606), często cytowany w literaturze, jak i Claude Clement (1596-1642), autor nieco zapomniany, dwaj wielcy erudyci czasów nowożytnych, którzy wypowiadali się w sprawach dotyczących zakładania, organizacji i przeznaczenia bibliotek, a których imiona przywołano w tytule wystąpienia, postrzegali biblioteki przede wszystkim jako miejsca pracy badawczej i twórczej, w których czytelnik doświadczyć mógł inspirującej wspólnoty idei. Lipsius, znawca kultury starożytnej, autor De bibliothecis syntagma (1602), dzieła o antycznych bibliotekach, godnych wzorach dla tego typu instytucji czasów nowożytnych, uwydatnił swój punkt widzenia na cel istnienia bibliotek poprzez wprowadzenie opisu muzejonu w ostatnim, podsumowującym rozdziale wspomnianego dzieła. Encyklopedysta Claude Clement (1596-1642), profesor Collegio Imperiali w Madrycie, autor Musei, sive Bibliothecae tam privatae quam publicae extructio, instructio, cura, usus libri quattuor (1628, 1635), dał wyraz swym przekonaniom w tej kwestii, formułując definicję biblioteki i przedstawiając obszernie podstawowe racje jej istnienia. Celem tego wystąpienia jest prześledzenie narracji obu pisarzy po to, by wykazać inspirację wizją twórczego związku biblioteki i muzejonu.

 

In Light of the Ideal. The Library and Mouseion Connections According Justus Lipsius and Claude Clement

 

Justus Lipsius (1547-1606), an author frequently quoted in the scientific literature, and Claude Clement (1596-1642), one somewhat forgotten, the both great scholars of modern era who have expressed their opinion on matters concerning the organization and purpose of libraries, and whose names were mentioned in the title of this paper, discerned the library first of all as a place of research and creative work in which the reader can experience an inspiring community of idea. Lipsius, an expert on ancient culture and history, the author of De bibliothecis syntagma (1602), the treaty of ancient libraries, decent models for such institutions of modern times, emphasized his point of view of the objective existence of libraries by introducing the Mouseion description in the final chapter of his work. Encyclopedist Claude Clement (1596-1642), Professor of the Imperiali Collegio in Madrid, the author of Museums, sive Bibliothecae privatae there quam publicae extructio, instructio, cura, usus libri quattuor (1628, 1635), expresses his beliefs in this matter in the definition of the library and an extensive presentation of the basic right of its existence. The purpose of this presentation is to trace the narrative of both writers in order to demonstrate the inspirations by a vision of the library and Mouseion creative connections.

 

Antonio Manfredi

Biblioteca Apostolica Vaticana

The Vatican Library: a Library of an Universal Character

 

Vatican Library was firstly established in the middle of fifteenth century by Pope Nicholas the fifth, born Tommaso Parentucelli, a refined humanist and theologue.

As a consequence of the newly-enacted library statute, pontifical collections would have been arranged according to an innovative concept, which would have been rendered Vatican Library a successful model for other institutions. Focusing upon classics and Christian Studies, both in Latin and Greek, and dealing with a variety of cultural issues (from Holy Scriptures to Mathematic) in a harmonized balance of sacred and profane, Vatican Library has been opened to the public from the very beginning.

The present paper is a brief survey of the origins and early developments of Vatican Library, which would contribute to enlighten the key role played by Pope Nicholas the fifth in founding the first universal library of the Modern Era.

 

Biblioteka Watykańska – książnica o charakterze uniwersalnym

 

Biblioteka Watykańska założona została w połowie XV stulecia przez papieża Mikołaja V, z urodzenia Tomasso Parentucellego, znakomitego humanisty i teologa. W efekcie nowo nadanego bibliotece statutu, papieskie kolekcje miały być zorganizowane według nowatorskiej koncepcji, która uczyniła z Biblioteki Watykańskiej wzór dla innych instytucji. Skupiona na studiach klasycznych i chrześcijańskich, zarówno w zakresie literatury łacińskiej, jak i greckiej, zajmująca się różnymi przejawami kultury, od Pisma Świętego po matematykę, w łagodnej harmonii sacrum i profanum, Biblioteka Watykańska od początku swego istnienia była dostępna publicznie.

Wystąpienie zawiera krótki zarys początków i wczesnego okresu rozwoju Biblioteki Watykańskiej, który przyczyni się do ujawnienia kluczowej roli, jaką odegrał Mikołaja V w powstaniu pierwszej uniwersalnej książnicy ery nowożytnej.

 

 

Ryszard Kasperowicz

Instytut Historii Sztuki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

 

Od testamentu nimfy do pamięci symbolicznej. Biblioteka Warburga jako wizerunek uczonego poza granicami dyscypliny

 

Aby Warburg, będący dziś jedną z najważniejszych postaci, do których odwołuje się historia sztuki, antropologia kultury czy historia kultury, znaczną część swojego dorobku naukowego poświęcił badaniom sztuki włoskiego Quattrocenta. W swojej rozprawie doktorskiej, poświęconej symbolicznym obrazom Botticellego, Warburg pokazał, w jaki sposób motywy antyczne stawały się stylotwórczym czynnikiem i koncentrowały znaczenia obrazowo-poetyckie, ważne w kręgu florenckich humanistów spod znaku Poliziana. Figura nimfy odgrywała rolę kluczową, symbolizując właściwie nowy sposób badania tradycji antycznej przez Warburga. Jego osiągnięcia i metodologiczne postulaty, wykraczające poza wszelkie schematyczne i akademickie granice historii sztuki, nie byłyby możliwe bez biblioteki, której tworzeniu Warburg poświęcił całe swoje życie. Biblioteka Warburga, zorganizowana na kształt kosmosu kultury wokół kluczowych kwestii „ekspresji”, „pamięci” i „symbolu” była nie tylko narzędziem w ręku wielkiego uczonego, lecz także modelem odrębnej świadomości historyka sztuki, który, studiując „Nachleben der Antike”, wyszedł poza wąsko pojęte badania nad trwałością motywów antycznych, zmierzając w kierunku wizualnej antropologii pamięci społecznej o symbolicznym wymiarze. Sama Biblioteka, przeniesiona już po śmierci uczonego z Hamburga do Londynu, stała się symbolem pokonywania granic pomiędzy dyscyplinami i tworzenia syntetycznej interpretacji obrazu jako dokumentu kultury i przejawu historii umysłowej.

 

From a Nymph's Testament to Symbolic Memory: Aby Warburg's Library as a Portrait of a Scholar Beyond the Borders of the Discipline

 

Aby Warburg, one of the most important figures and points of reference for contemporary art history, cultural anthropology or cultural history, devoted a large part of his works to Quattrocento art in Italy. In his doctoral dissertation regarding symbolic images of Botticelli Warburg demonstrated in which way motives from antiquity became a stylistic factor and focused pictorial and poetical meanings relevant to humanist circles around Poliziano. Nymph figure played a key role symbolizing as a matter of fact new ways of studying antiquity traditions. His achievements and methodological proposals stepping across any schematic and academic borders of art history would not be thinkable without a library that Warburg created all his life through. Warburg’s library, built upon a model of a cosmos of culture, concentrated around questions of “expression”, “memory” and “symbol” was not only an instrument in hands of a great scholar, but also a paradigm of a highly original consciousness of an art historian which studying “Nachleben der Antike” went far behind studies upon durability of antic motives and headed into areas of visual anthropology with symbolic dimensions. The library itself, transferred from Hamburg to London after the death of this great scholar, became a symbol of crossing of boundaries between various disciplines and creating an synthetic interpretation of images considered to be documents of historical epochs and symptoms of mentality history.

 

 

Jadwiga Wielgut-Walczak

Biblioteka Główna Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie

 

Inspiracje współczesnych badań nad sztuką na przykładzie recepcji zbiorów Biblioteki Głównej Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie

 

Jedna z ważniejszych polskich regionalnych i tematycznych bibliotek naukowych, zorganizowana i gromadzona w celu podniesienia poziomu rzemiosła artystycznego. Ufundowana w roku 1868 przez dra Adriana Baranieckiego, założyciela pierwszego na ziemiach polskich Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie. Pomimo likwidacji muzeum w roku 1950, funkcjonująca do dzisiejszego dnia jako Biblioteka Główna najstarszej polskiej uczelni artystycznej. Ogniskująca działania na polu typografii, edytorstwa, introligatorstwa artystycznego, projektowania graficznego, wystawiennictwa, badań nad historią i sztuką książki, bibliofilstwa. Inspirująca darczyńców znaczących kolekcji.

Referat przybliża kilka wybranych historycznych kolekcji, gromadzonych od dziesięcioleci w Gabinecie Rycin i Gabinecie Plakatów Biblioteki ASP – w kontekście współczesnych badań nad sztuką.

 

Inspirations of Contemporary Art Research on the Basis of Analysing the Reception of the Jan Matejko Academy of Fine Arts Library Collection

 

The Main Library of the Jan Matejko Academy of Fine Arts in Kraków is one of the most important regional libraries devoted to art. It was established in 1868 by Dr. Adrian Baraniecki, the founder of The Technical and Industrial Museum. The library functioned under the wing of the museum and its character was in line with the aims of the institution, that is to foster and develop arts and crafts industry. Although the museum was closed in 1950, the collection of the library was conveyed to The Academy of Fine Arts. At that time the library became the Main Library of the Academy of Fine Arts, functioning as the cultural center and gathering collections from different fields of art and design, namely, typography, editing, bookbinding, graphic design, art exhibition, as well as research on history of art and book art.

The paper presents, with reference to contemporary research on art, selected historical collections gathered throughout years in Print Room and Poster Room.

 

 

Dariusz Kuźmina,

Anna Mierzecka- Szczepańska

Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego

 

Działy naukowo-badawcze we współczesnych bibliotekach posiadających egzemplarz obowiązkowy

 

Biblioteki mają długą tradycję funkcjonowania jako ośrodki naukowo badawcze. Można wskazywać na czasy bardzo odległe powołując się na przykład Zenodota z Efezu, który łączył pracę naukową z pełnieniem funkcji dyrektora Biblioteki Aleksandryjskiej, jak i na przykłady bardziej zbliżone zarówno pod względem czasu jak i terytorium, analizując działalność badawczą Joachima Lelewela pracującego w Publicznej Bibliotece przy Uniwersytecie w Warszawie. Praca bibliotekarza postrzegana była jako sprzyjająca prowadzeniu prac naukowych, a wśród funkcji bibliotek umieszczano również prowadzenie działalności badawczej. Jak jest współcześnie? Czy rozwój licznych instytucji nauki sprawił, że funkcjonowanie bibliotek zostało ograniczono do roli jednostek udostępniających zbiory na potrzeby badaczy pracujących w innych ośrodka? Czy osoby pragnące prowadzić badania uważają pracę w bibliotece za sprzyjające działalności naukowej?

W celu udzielenia odpowiedzi na niniejsze pytania podjęto próbę zbadania aktywności wiodących placówek w kraju, czyli biblioteki mających uprawnienia do otrzymywania egzemplarza obowiązkowego, w pracach badawczych z zakresu historii nowożytnej. Analizie poddano strukturę zatrudnienia w oddziałach, które zajmują się organizacją zbiorów dotyczących historii nowożytnej, pod kątem poziomu wykształcenia zatrudnianych tam pracowników. Weryfikowano czy w trakcie pracy w bibliotece publikowali oni prace naukowe związane ze zbiorami, nad którymi pełnią pieczę. Przedmiotem zainteresowania była również polityka promocji działalności naukowej prowadzonej przez badane biblioteki. Stało się to podstawą refleksji nad współczesną rolą i znaczeniem bibliotek jako ośrodków naukowo-badawczych.

 

 

Research Departments in the Libraries which Store Deposit Copies

 

The libraries had been serving as the research centers for ages. One of the first example of person who worked as a librarian and a researcher was Zenodotus from Ephesus, another one was Joachim Lelewel from The University of Warsaw Library. The librarian’s job created favorable conditions for doing research. How it is now? Is it possible to join librarian’s and research’s work? Or it is just opposite there are so many research institutions that libraries should only take care of their holdings? What are the librarians thinking about it?

In order to provide an answer to these questions there was a trial of examining activity of main libraries which store deposit copies – particularly departments doing research on modern history. In these departments there was conducted an analyze of employment and education structure. It was verified whether during employment time employees were able to create publications on holding they were responsible for. Conclusions of this analyzes raised a questions regarding contemporary role of libraries as scientific and research centers.

 

Sesja Locum et armarium. The Library Space – Przestrzeń biblioteczna

 

 

Rafał Werszler

Dolnośląska Biblioteka Publiczna im. Tadeusza Mikulskiego we Wrocławiu

 

Liber catenatus. Aranżacja przestrzeni śląskich librariów ewangelickich w XVI w.

 

Celem prezentacji jest analiza sprzętów tzw. pulpitów łańcuchowych, stosowanych w ewangelickich librariach śląskich w XVI w. Rozważania dotyczą genezy ewangelickich konstrukcji policzkowych, z systemem prętów do nawlekania końcówek łańcuchów zabezpieczających gromadzony księgozbiór, zasad modyfikacji technologicznych i konstrukcyjnych w kolejnych modelach oraz funkcji śląskich pulpitów. Na temat konstrukcji i historii sprzętów pulpitowych a także śląskich aranżacji librariów istnieje znikoma literatura ale sporą wiedzę czerpiemy na podstawie badań z autopsji i zachowanych źródeł, głównie ikonograficznych.

Na Śląsku w początku Reformacji rywalizacja ewangelików z katolikami przejawiała się w rożnych formach. Wśród nich ważne miejsce zajmowały księgozbiory jako elementy propagandy. Rajcy Miejscy zabezpieczali wcześniejsze zebrane księgi katolików, dotychczas zamknięte w armariach zakrystialnych dostępne nielicznej grupie czytelników. Teraz miały one służyć w szerszemu gronu czytelników, szczególnie w tych miastach, gdzie planowano założenie wyższych szkół protestanckich. Śląscy ewangelicy lokowali swoje libraria najczęściej w farach miejskich nad zakrystiami, w wieżach nad krużgankami. Wzorując się na konwentualnych bibliotekach, wyposażali te pomieszczenia w sprzęty pulpitowe z zabezpieczeniami łańcuchowymi - Liber catenatus.

 

Liber Catenatus: the Spatial Arrangement of the Silesian Evangelical Libraries in the 16th Century

 

This presentation is an analysis of the equipment called desktops chain, used in the Silesian Evangelical libraries, in the sixteenth century. These considerations refer to the genesis of desktop construction, with the system of rods, to thread the end of the chains securing collected books, the principles of technological and structural modifications in the future models and the features of the Silesian desktops. There is a sizeable collection of literature about the design, the history of the desktop equipment and the Silesian libraries arrangement, however a lot of knowledge is obtained from the basis of autopsy and well preserved sources, mainly iconographic.

At the beginning of the reformation in Silesia, contest between Protestants and Catholics appears in various forms. Among these, library played an important role as a part of the propaganda. Town councilors secured the previously collected Catholics' books, locked until now armarium in the sacristy and were only available to a small group of readers. Now they had to be accessible to a wider range of readers, especially in those cities where Protestant Colleges were planned to be set up in. Silesian Evangelicals located their libraries mainly in the parish churches over the vestry, in the towers of the cloisters. Following the example of the conventual libraries they equipped rooms with the security chain desktops - Liber catenatus.

 

 

Barbara Arciszewska

Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego

 

Beyond the Library Walls: Reading Spaces in Eighteenth Century England

 

In this paper, attempting to probe the notion of “the library”, I will focus on a changing character of the reading space in eighteenth century England. The period under consideration here was the time when the confines of the elite libraries (traditionally aristocratic, academic, or monastic/ecclesiastical) were expanding in order to accommodate radically growing readership. The rising levels of literacy in England, together with the overriding concepts of improvement and politeness which hinged on social emancipation through reading “to become more sociable among [one’s] betters”, as Virtue put it, altered the nature of the reading spaces, which now spilled into public domain, or entered relatively modest private abodes. The discussion will concentrate on the resulting commodification of learning and on the consumption of books (especially popular publications, as part of the so called culture of manuals) as a novel form of building social and gender distinctions. The work will present new sites of reading and learning, indicative of the nascent modernity (the circulating library, the coffee house, the print and booksellers’ shops, the pleasure garden, the Masonic lodge), all assuming the functions played before by the traditional library. The role of reading spaces in contemporary residential planning will also be addressed, particularly as they were conceived in architectural publications of the period.

Poza murami bibliotek. Przestrzenie czytelnicze w XVIII-wiecznej Anglii

 

W niniejszym referacie, próbując wskazać na zmieniające się rozumienie pojęcia “biblioteka”, koncentruję się na przestrzennej transformacji miejsc służących do czytania w XVIII-wiecznej Anglii. Epoka georgiańska, to okres, w którym przestrzenie tradycyjnie elitarnych bibliotek (arystokratycznych, akademickich, przykościelnych czy klasztornych) okazały się niewystarczające, by ogarnąć radykalnie zwiększającą się liczbę czytelników. Rosnąca liczba osób umiejących czytać, wraz z dominującymi w kulturze ówczesnej Anglii pojęciami „doskonalenia” i „ogłady”, które uzależniały awans społeczny od czytania (by, jak ujął to Virtue, stać się towarzysko akceptowalnymi dla „lepszych od siebie”), zmieniły rodzaj przestrzeni przeznaczonych do czytania. Miejsca takie pojawiły się w szeroko rozumianej sferze publicznej i budowlach publicznych, a także uwzględniane były (w ślad za upowszechnianiem się czytania) w coraz skromniejszych siedzibach prywatnych. Każda z tych przestrzeni przejmowała część funkcji pełnionych do tej pory przez tradycyjne biblioteki. Referat zaprezentuje zarówno nowe, publiczne miejsca zdobywania wiedzy, charakterystyczne dla XVIII-wiecznej kultury angielskiej wchodzącej w okres nowoczesności (wypożyczalnie książek, kawiarnie, księgarnie, miejsca rozrywki (ogrody, assembly halls), loże masońskie etc.), jak i przedstawi kwestię planowania bibliotek w architekturze rezydencjonalnej, w świetle współczesnych publikacji o architekturze. Nowe przestrzenie czytelnicze przedstawione zostaną w referacie, jako wynik komercjalizacji i komodyfikacji wiedzy na skutek ekspansji czytelnictwa w XVIII-wiecznej Anglii, zaś rosnące zainteresowanie książkami (szczególnie popularnymi, funkcjonującymi, jako podstawa tzw. kultury podręcznikowej), ukazane zostanie, jako zalążek znaczących przemian społecznych.

 

Tadeusz Bernatowicz

Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego

 

Przestrzeń mądrości i wiedzy. Wnętrza biblioteczne w nowożytnych rezydencjach elit stanu szlacheckiego

 

Badania zaprezentowane w referacie koncentrują się na określeniu znaczenia wnętrz bibliotecznych w programach funkcjonalnych rezydencji elit szlacheckich (magnaci, arystokracja, senatorowie). Na przykład Sułkowskich, Czartoryskich, Sanguszków czy Sieniawskich. Stanowi próbę odpowiedzi na pytanie w jakim stopniu wnętrza pełniące funkcje bibliotek stanowiły przypadkową adaptację pomieszczeń, np. gabinetów lub korytarzy w zamkach lub pałacach, w celu przechowywania książek, a w jakim celowo kształtowano wnętrze, by stanowiło element reprezentacji właściciela rezydencji i jego intelektualnych walorów.

 

The Space of Knowledge and Wisdom. Library Rooms in the Baroque Residences of Polish Aristocracy

 

The research presented in this paper focuses on indentifying the importance of library interiors in the functional programs of nobility elites’ (magnates, aristocrats, senators) residences, for example Sułkowski, Czartotyski, Sanguszko or Sieniawski families. Were the interiors performing the functions of libraries in castles or palaces accidental adaptations of rooms, e.g. offices or corridors? Or were they designed to form an element of the owner’s representation and intellectual qualities? This paper constitutes an attempt of answer to these questions.

 

 

Jolanta Czerzniewska

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

 

Gabinet w bibliotece. O kontekstualnym sąsiedztwie sztuki z nauką na przestrzeni XVII-XIX wieku

 

W okresie od ukazania się Le Dictionnaire Universel d’Antoine Furetière w 1727 roku do pierwszego wydania Grand Dictionnaire Universel du XIXe siècle P. Larousse’a w latach 1866 - 1878 rozumienie słowa gabinet przeszło zmiany. Definicja Furetière’a jeszcze osadzona w spuściźnie po siedemnastowiecznych traktatach muzeograficznych i kulturze curiosité dokumentuje trwałość tradycji erudycyjnej narzucającej sąsiedztwo gabinetu z biblioteką, a jednocześnie otwiera kolekcjonerstwo gabinetowe na nowe perspektywy. W ciągu tego czasu doszło do: 1) sformalizowania funkcji gabinetu z pokoju studiów w wyizolowane pomieszczenie do kolekcjonowania obrazów i przedmiotów naukowych, 2) przekształcenia cabinet curiosité oraz galerii obrazów w gabinet amatora, oraz przekształcenia jego dotychczasowej roli reprezentacyjno-symbolicznej w narzędzie kształtowania gustu narodowego i publicznej edukacji w uniwersytetach, akademiach, towarzystwach, muzeach i bibliotekach.

Zastanówmy się nad genezą i znaczeniem kontekstualnego sąsiedztwa kolekcjonerstwa gabinetowego i zbieractwa woluminów w tle formującej się nauki. Wskazując na związki zachodzące między przedmiotami w kolekcji a faktem ich posiadania, metodami studiowania i reprezentacją, przyjrzyjmy się różnym formom zbieractwa zadając pytanie: jak przebiegał proces kształtowania się artystyczno-naukowej funkcji przedmiotu w kolekcji? Do czego sprowadzała się relacja między kolekcjonerstwem a nowożytnym warsztatem naukowym? Jakie były skutki tejże wielowiekowej zależności oraz włączenia sąsiedztwa dwóch kultur, tekstu i obrazu, w sferę publicznego użytkowania?

 

A Cabinet in a Library. On the Contextual Vicinity of Art and Science from the 17th through the 19th Century

 

In the period that began with the publication of Le Dictionnaire Universel d’Antoine Furetière in 1727 and ended with the first edition of Grand Dictionnaire Universel du XIXe siècle by P. Larousse, published between 1866 and 1878, the meaning of the word "cabinet" evolved. Furetière’s definition, rooted in the 17th-century museographic treaties and the culture of curiosité provides evidence for the durability of the tradition of erudition that imposed close links between the cabinet and the library, and at the same time opened up new perspectives of cabinet collecting. Several changes were observed in that period: 1) formalization of the cabinet's functions - from a study to an independent space for collections of paintings and scientific objects, 2) transformation of a cabinet curiosité and a painting gallery into an aficionado's cabinet and the conversion of its representative and symbolic role into a tool for shaping national taste and an instrument of public education at universities, academies, associations, museums and libraries.

Let us reflect on the origins and meaning of the contextual vicinity of cabinet collections and the collections of volumes against the backdrop of scientific development. Taking into account the relations between collection items and the fact of their ownership, study methods and representation, one should look at different forms of collecting and reflect on the following questions: how did the artistic and scientific function of a collection item evolve? What kind of relationship existed between collecting and the work of a modern scholar? What were the consequences of this age-old relationship and of the introduction into domain of public use of the vicinity of two cultures, text and image?

 

 

Henryk Hollender

Biblioteka Uczelni Łazarskiego, Warszawa

 

Książki ustawione a książki widziane. Co się dzieje we wnętrzu (dawnej) biblioteki

 

Biblioteka epoki wczesnonowożytnej jest tekstem uzupełniającym i podejmującym grę z sumą tekstów udostępnianych jako zbiory. Tekst ten składa się z dwóch znaczących warstw o różnych poziomach widzialności:

· układu zbiorów

· programu ideowego i dekoracji budynku, zwłaszcza wnętrza.

Poszczególne elementy tego tekstu wzajemnie się wspierają i korygują, a układ zbiorów wynika nie tylko z wewnętrznej taksonomii kolekcji lub czynników ergonomicznych. Na przykład szeroko rozpowszechnione biblioteki oparte na planie Olivera Legiponta (1746) ukazują dwa układy, które mogłyby występować oddzielnie: klasyfikację i plan pomieszczenia. W takim spleceniu, jakie widzimy np. w Bibliotece Jasnogórskiej, odpowiadają one za ład zbioru (tzn. wizualną prezentację i wyszukiwalność poszczególnych jednostek), a także za określenie miejsca poszczególnych jednostek w nadrzędnym porządku aksjologicznym. Zmierzając do rekonstrukcji dawnych wnętrz bibliotecznych, trzeba szukać tego ukrytego wymiaru. Biblioteki doby industrialnej i postindustrialnej są go – jak się zdaje – pozbawione, ale możemy sobie wyobrazić jego powrót – albo w ramach nowych zadań stawianych przestrzeniom publicznym, albo w ramach pojawiania się nowych potrzeb w zakresie kwalifikowania i filtrowania dokumentów.

 

Books on the Shelves and the Books Perceived: What is Going On Inside Historic Libraries

 

The early-modern library can be perceived as a text on its own, supplementing texts held as collections, and engaged in a specific game with them. That texts consists of two basic meaningful layers, which differ in their visibility:

· arrangement of items

· building and interior decoration, with signs and symbols expressing ideas.

Spatial arrangement of shelves and items stems out of taxonomy deployed, interior ergonomics, fetching logistics etc., but when we attempt to list all the factors, we may see that they are redundant and imbued with contradiction. For instance, a widely used library layout based on Oliver Legipont's "Dissertationes philologico-bibliographicæ" (Nuremberg, 1747) shows actually two orders, of which each would independently do its job: classification and spatial distribution of shelves. As entwined as we see, for instance, in the monastic Bibliotheca Claromontana (Częstochowa, Poland), those two concurrent orders not only secure the usability of collections – so that we can find out where items are located, and retrieve them – but also evaluate each item by assigning it a place in a major axiological system. If we had to sort books held by that library according to both orders, we would arrive at two lists, with different succession of items on each. So there is more than one dimension to interior layout in historic libraries, and we have to be aware of all of them if we are to attain reenactment of how a library looked like and operated. Libraries of the industrial era seem to lack this multiplicity of orders, but it can be back, either because it happens that this is what we want from public buildings, or because it might open up a new approach in subject access, improving our in-depth understanding of the contents of library holdings, and facilitating discovery of relevant documents

 

 

Tomasz Chmielak

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

 

Biblioteka Załuskich, jej umiejscowienie i wyposażenie jako przykład rozwoju przestrzeni bibliotecznych w XVIII w. w Rzeczypospolitej

 

Biblioteka założona i udostępniona do użytku publicznego przez braci Załuskich była jak dotąd najszerzej badana pod względem zawartości zbiorów. Budynek, w którym się znajdowała i jego wyposażenie zwykle były traktowane przez badaczy jako tło dla ksiąg i działalności naukowo-wydawniczej środowiska skupionego przy Załuskich. W swoim referacie chciałbym przedstawić opis gmachu Pałacu Daniłowiczowskiego jako wyraz pomysłów intelektualnych i artystycznych braci biskupów, nie mniej ważnych od gromadzonych ksiąg a jak się wydaje ściśle powiązanego z charakterem gromadzonego księgozbioru.

 

The Evolution of Library Space in the Polish-Lithuanian Commonwealth in the 18th Century: the Case of the Załuskis’ Library

 

This is the collection of the library, founded and open to the public by the Załuski brothers, that has been by far the object of scholarly interest. The building housing the collection, its architecture and equipment, has generally been regarded as of minor importance than the library holdings or the research and publishing activity of the Załuski brothers milieu. In my paper I would like to describe the building of the Daniłowiczowski Palace (seat the Library) as an manifestation of the intellectual and artistic ideas shared by the Załuski brothers: as a space closely corresponding with the character of the library’s holdings.

 

 

Tomasz Kruszewski

Instytut Informacji Naukowej i Bibliologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

 

Wertykalność biblioteki. Od sacrum i strażnicy do ikony marketingu

 

Referat dotyczy przemian, jakie zachodzą w symbolice bibliotek. Są one charakterystyczne nie tylko w zakresie zmiennej w czasie i przestrzeni organizacji instytucji, ale również jej materialnej obudowie – formie architektonicznej. Jednym ze wskaźników konotujących nowe, odmienne od tradycyjnych treści, są konstrukcje wertykalne bibliotek. Wieże pierwotnie wskazywały dwie funkcje. Z jednej strony były to samotnie pracy intelektualnej i duchowej, jak biblioteka Michela de Montaigne w posiadłości niedaleko Périgord, z drugiej – magazyny, typowe jeszcze w budownictwie modernistycznym. Obie formuły posiadały cechę wspólną: wieże były wyizolowane z lokalnego środowiska społecznego, dostępne zaledwie dla wybranych. We współczesnych realizacjach i projektach wykorzystuje się inną symbolikę wertykalności, tzn. jej wymiar transcendentny, ale czyni się to w sposób szczególny. Biblioteka traci aurę tajemniczości i spoiwa dwóch światów: materii i ducha, czego wieża mogłaby być atrybutem. W projektach takich jak Scala Tower w Kopenhadze, wieża to część najbardziej ludna, a jej archetypiczność ma być magnesem wabiącym klientów do biblioteki. W ten sposób następuje wymiana symbolu. Staje się on namacalny, „swój”, można go zagospodarować wedle potrzeb chwili. Nadal jednak realizuje ludzką potrzebę prestiżu. Tyle że świątynię zastąpił produkt.

 

The Verticality of Library Architecture – from the Sacrum and Treasury to the Icon of Marketing

 

This speech examines one of the basic elements of library architecture – the tower. The author analyzes the symbolic and social context of vertical forms. Both of them are changing in time and giving new meanings. On the one hand there was a small library in the tower in Périgord which had belonged to Michel de Montaigne and which was used for his seclusion. On the other hand the tower was a repository to keep the books safe. This form we know from The Name of the Rose by Umberto Eco but the repositories closed to the readers were still popular in 20’th century. Now we can observe a change because new towers which were built in the late 20’th century up to this day. Those libraries should be open to everyone. Such solutions we can find in Luckenwalde and soon in Copenhagen and Doha. Contemporary library architecture is important from a marketing point of view. Thus there are several projects with high building which have to draw the reader’s attention.

 

 

Marek Budzyński

autor projektu gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie

Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej

 

Przestrzeń Biblioteki – Świątynia Poznania i Więzi

 

Teologia, filozofia, fizyka, bioelektronika coraz częściej wracają do pojęcia Jedni definiowanej już przez Demokryta wywodzącej powstanie przyrody, a w niej życia, z pojęcia ”boska cząstka” jedni ducha, energii, materii. Pojęcia które jest i go nie ma. Jest każdym z osobna i wszystkim razem. Nie ma wymiaru ani potencjału, a jest.

Wielki Wybuch, choć znowu kwestionowany, ciągle jeszcze wyobrażeniowo otwiera niedefiniowalne pojęcia przestrzeni i czasu. To otwiera pojęcie jedności przeciwieństw, ich wzajemnego definiowania się i tworzenia systemu wartości ukierunkowanego na tworzenie Życia i jego Celu. Procesy w przestrzeni i czasie ukierunkowują na organizację boskich cząstek w systemy tworzące Warunki powstawania życia, a następnie w systemie sprzężeń zwrotnych tworzące coraz bardziej złożone organizmy żywe i odpowiednie im środowisko.

Przestrzeń Poznania (np. Biblioteki, Szkoły czy Kampusu) powinna tworzyć w nas poczucie absolutu, ciągłości dążenia do niego, jednocześnie holistycznie i redukcjonistycznie być podporządkowana ogólnym prawidłom tworzenia jedni przeciwieństw Natury i Kultury, co powinno być dogmatem przekształcania starej i nowokreowanej przestrzeni miejskiej.

Dom kreujący wewnętrzną przestrzeń w dostosowaniu do funkcji, cech psychofizycznych człowieka oraz minimalizowania zużycia energii i tworzenia odpadów powinien jednocześnie podbudowywać zewnętrznie przestrzeń publiczną z jednej strony i naturę ożywioną z drugiej strony.

Przestrzeń Bibliotek to lokalność, która stanowi element globalnej sieci.

Library Space: a Shrine of Cognition and Bond

 

Theology, philosophy, physics or bioelectronics more and more frequently return to the concept of Unity defined by Democritus and seeking the origins of nature and the life in it from the concept of a “divine particle” or the unity of spirit, energy and matter. The concept that exists and does not exist at the same time. It is in each one individually and in everything together. It has no dimension or potential but exists.

The Big Bang, even though challenged again, still opens the imagination to indefinable concepts of space and time. It opens the concept of the unity of the opposites, their mutual definition and creation of a system of values directed to the creation of Life and its Goal. Processes in space and time direct the organization of divine particles into systems that create the conditions for the existence of life and, subsequently, in the feedback system, creating increasingly complex living organisms and an appropriate environment for them.

The space of Cognition (e.g. the Library, School or the Campus) should create the sense of the absolute, continuity of commitment to it and, at the same time, it should be holistically and in a reductionist manner subordinated to general rules of the creation of the unity of the opposites: Nature and Culture, which should constitute a dogma of the transformation of the old and the newly created municipal space.

A house creating internal space as an adaptation to functions, psychophysical features of man and to minimize energy consumption and waste generated should, at the same time, externally support the public space on the one hand and, on the other hand, the living nature.

The space of Libraries is the locality constituting a component of the global network.

 

 

Sesja Gigantium humeris. Historic Libraries: Relevance to Today –

Biblioteka dawna dziś

 

 

Tadeusz Zadrożny

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

 

“To make seeing an act of sweet understanding”: the Printed Literary Sources of the History of Art in Professor Philipp Fehl’s Writings

 

A significant contribution of Professor Philipp Fehl to make research in the history and theory of art more profound and advanced was the microfiche edition of Count Leopold F. Cicognara Library, which since 1824 has been owned by the Vatican Library, and there is made available. Cicognara as a bibliographer and a collector of books was praised in the scientific literature for his expertise and impartial selection of prints, which qualities taken together led him to collect one of the richest and most important collections of source literature of art. More important for the author of this paper seems to be however not so much high rating of this library historical value, but the answer to the question, why Professor Fehl became so interested in this collection devoting many years to develop the microfiche edition of the Fondo Cicognara and made it available to the wider circle of researchers. Might be satisfying an answer which could be only an attempt to formulate a response based on an analysis of Professor Fehl’s works, the texts written and published at different stages of his scientific career, analysis which is focused not only on the subjects of Professor Fehl’s writings, but also on the quantity, scope, type and nature of citations of the source literature of art, which was created or published in the modern era?

 

„Aby patrzenie uczynić słodkim pojmowaniem”. Literatura źródłowa do historii sztuki w pismach profesora Filippa Fehla

 

Znaczącym wkładem prof. Philippa Fehla do rozwoju badań w zakresie historii i teorii sztuki było przygotowanie i opracowanie mikrofiszowej edycji Biblioteki hrabiego Leopolda F. Cicognary, która od 1824 r. stanowi własność Biblioteki Watykańskiej i tam jest udostępniana. W literaturze naukowej chwalono Cicognarę jako twórcę uporządkowanego spisu druków i kolekcjonera za jego fachowość i bezstronny wybór, które to cechy razem doprowadziły do zgromadzenia przez niego jednego z najbogatszych i najważniejszych zbiorów literatury źródłowej. Jednak dla autora tego wystąpienia istotniejsza wydaje się nie tyle ocena wartości historycznej kolekcji Cicognary, lecz odpowiedź na pytanie, dlaczego właściwie prof. Fehl zainteresował się tym zbiorem, poświęcając wiele lat na opracowanie Fondo Cicognara i udostępnienie tego zbioru szerszym kręgom badaczy. Czy satysfakcjonująca może się okazać próba sformułowania odpowiedzi wyłącznie na podstawie analizy jego prac, wybranych tekstów napisanych i opublikowanych na różnych etapach rozwoju jego kariery naukowej, analizy odwołującej się nie tylko do ich tematyki, lecz także do ilości, zakresu, typu i charakteru cytowań literatury źródłowej powstałej bądź publikowanej w okresie nowożytnym?

 

Barbara Steindl

Kunsthistorisches Institut in Florenz, Max-Planck-Institut

 

Francesco Leopoldo Cicognara: Art Library and Art History

 

The birth of art libraries and bibliographies during the last decades of the 18th century and the early 19th century, marks the end of a long emancipation process of art from mechanical- and liberal arts. During those decades, artists, amateurs and eruditi, museums and academies, formed specialized collections of art books.

The library that Leopoldo Cicognara formed during his life, is one of the few that have survived to the present day retaining their original composition and ordering, and is preserved in the Vatican Library. The original taxonomic order is documented in the catalogue (Catalogo ragionato dei Libri d’Arte e d’Antichità posseduti dal Conte Cicognara, 2 voll. Pisa, Niccolò Capurro), which Cicognara himself published in 1821.

Other contemporary art book collections, such as those formed by Carlo Bianconi and Séroux D’Agincourts, are described by indirect sources prevailingly, while others, such as the libraries of Quatremère de Quincy, Giuseppe Bossi and Vivant Denon, are known to us through auction catalogues, where alphabetical- or otherwise practical orderings, disrupted the original collection’s taxonomy.

These libraries reveal structures that provide us with insights into the complex “system of the arts” of that epoch, with its specific relationships toward the neighbouring fields of knowledge.

Francesco Leopoldo Cicognara. Biblioteka Sztuki i Historia Sztuki

 

Pojawienie się w ostatniej dekadzie XVIII w. i początkach XIX stulecia bibliotek i bibliografii wyspecjalizowanych w dziedzinie sztuki kładło kres długiemu procesowi emancypacji sztuk pięknych z kręgu sztuk mechanicznych i wyzwolonych. W okresie wspomnianych dziesięcioleci artyści, amatorzy i erudyci, muzea i akademie tworzyły wyspecjalizowane kolekcje literatury z zakresu sztuki.

Biblioteka, którą Leopoldo Cicognara kształtował w okresie swego życia, a która została zachowana w zbiorach Biblioteki Watykańskiej, jest jedną z niewielu, jakie przetrwały do naszych czasów, zachowując swoją oryginalną kompozycję i układ. Oryginalny systemowy porządek został udokumentowany w katalogu (Catalogo ragionato dei libri d'arte e d'antitichita posseduti dal Conte Cicognara, 2 vol. Pisa, Niccolò Capurro), który Cicognara opublikował osobiście w 1821 r.

Inne kolekcje książek dotyczących sztuki współczesne tej bibliotece, jak te założone przez Carlo Bianconiego i Jean Baptiste Séroux D’Agincourta, są opisywane przeważnie na podstawie dalszych źródeł, podczas gdy takie, jak biblioteki Quatremère de Quincy, Giuseppe Bossiego i Vivant Denona, są znane nam dzięki katalogom aukcyjnym, których układ alfabetyczny lub inny możliwy do zastosowania zatraca oryginalny systemowy porządek kolekcji.

Te biblioteki ukazują struktury, które wprowadzają nas w głąb złożonego „systemu sztuk” tamtej epoki z właściwymi mu związkami z pokrewnymi dziedzinami wiedzy.

 

Barbara Jatta

Biblioteca Apostolica Vaticana

 

The Cicognara Library and Philipp and Raina Fehl

 

The lecture will be focused on the rich and vast collection of the ferrarese Count, Francesco Leopoldo Cicognara (1767-1834) poet and amateur artist, patron of the Arts and one of the founding fathers of the discipline of art history. The Collection, acquired from the Vatican Library in 1824, is composed of around 5,000 volumes and has great value for its art history and bibliographical aspects. As an art library it was linked to the Prints Cabinet of the Vatican Library.

A major theme of the lecture will be the figures of Philipp and Raina Fehl who from the last decade of the past century started, together with the Prefect of the Vatican Library, the Cicognara Project: The Cicognara Library on Microfiche: A Major resource in the History of Art. Dedicated to the publication and dissemination of the contents of the Library of Books on Art and Architecture of Count Leopoldo Cicognara in the Vatican Library. The Project was a joint program of the Vatican Library and the University of Illinois at Urbana-Champaign, sponsored by the Samuel H. Kress Foundation.

Information will be given on the very recent activities concerning the Cicognara Library. Since January 2011 a conservation and preservation program has involved several Cicognara volumes, also thanks to the contribution of the Samuel H. Kress Foundation.

 

Biblioteka Cicognary oraz Philipp i Raina Fehl

 

Wystąpienie zostanie poświecone bogatej i obszernej kolekcji hrabiego Francesco Leopoldo Cicognary (1767-1834), rodem z Ferrary, poety i artysty amatora, mecenasa sztuk i jednego z ojców założycieli historii sztuki jako dyscypliny naukowej. Kolekcja nabyta w 1824 r. do zbiorów Biblioteki Watykańskiej jest złożona z około 5000 pozycji katalogowych i ma ogromną wartość w aspekcie jej wpływu na rozwój historii sztuki i bibliografii. Jako biblioteka z zakresu sztuki została powiązana z Gabinetem Rycin Biblioteki Watykańskiej.

Głównym tematem wystąpienia będą postaci Philippa i Rainy Fehl, którzy w ostatniej dekadzie ubiegłego stulecia rozpoczęli wraz z Prefektem Biblioteki Watykańskiej realizację Projektu Cicognara - Biblioteka Cicognary na mikrofiszach. Najważniejsze źródła do dziejów sztuki. Projekt na rzecz publikacji i rozpowszechnienia zawartości Biblioteki dzieł z zakresu sztuki i architektury hrabiego Leopoldo Cicognary ze zbiorów Biblioteki Watykańskiej. Projekt opierał się na współdziałaniu Biblioteki Watykańskiej i Uniwersytetu Illinois w Urbana-Champaign, wspieranym przez Samuel H. Kress Foundation.

Zostaną podane także najnowsze informacje dotyczące działań podejmowanych w odniesieniu do Biblioteki Cicognary. Od stycznia 2011 r. programem ochrony i konserwacji zbiorów objęto kilka pozycji ze zbioru Cicognary. Wspierając także te działania, Samuel H. Kress Foundation wznosi swój wkład do dziejów kolekcji.

 

 

Barbara Przybyszewska-Jarmińska

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

 

Siedemnastowieczne biblioteki muzyczne kościołów św. Elżbiety i św. Marii Magdaleny we Wrocławiu. O odzyskanych źródłach, poznawaniu ich dziejów i sposobach ułatwienia badań rozproszonych kolekcji

 

W XIX wieku, w związku z akcją sekularyzacyjną, cenne szesnasto- i siedemnastowieczne rękopisy i starodruki muzyczne stanowiące własność luterańskich kościołów św. Elżbiety i św. Marii Magdaleny we Wrocławiu zastały połączone i umieszczone w tamtejszej Stadtbibliothek. Dublety starodruków oraz sporządzone wówczas inwentarze kolekcji przekazano do Berlina. Po II wojnie światowej zbiór rękopisów muzycznych był uznawany za zaginiony. W latach 90. XX wieku, po upadku muru berlińskiego, został, niemal w całości, udostępniony w Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesizt w dawnym Berlinie Wschodnim, gdzie przewieziono go w latach 50. z Moskwy (część zbioru do dzisiaj znajduje się w tamtejszej Bibliotece Muzeum im. Michała Glinki). Starodruki muzyczne w zdecydowanej większości pozostały we Wrocławiu (obecnie w Bibliotece Uniwersytetu Wrocławskiego), w części zaś są przechowywane, wraz z innymi zbiorami dawnej berlińskiej Preußische Staatsbibliothek, które po II wojnie światowej znalazły się w Polsce, w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie.

Udostępnienie muzykaliów wrocławskich w Berlinie i Krakowie spowodował gwałtowny wzrost zainteresowania muzykologów muzyką i życiem muzycznym tego czasu we Wrocławiu i na Śląsku. Dla prowadzenia dalszych badań niezwykle istotne wydaje się opracowanie sposobu „koordynowania” i ułatwienia, przy wykorzystaniu nowoczesnych środków technologicznych, dostępu do rozproszonych źródeł, przechowywanych poza miejscem ich wytworzenia i/lub funkcjonowania.

 

The 17th Century Musical Libraries of the Churches of St Elizabeth and St Mary Magdalene in Wrocław: the Regained Sources, Discovering their History and how to Facilitate the Study of Dispersed Collections

 

In the period 1800-1945, the collection preserved in the Municipal Library in Wrocław belonged to the most valuable collections of 16th- and 17th-century musical manuscripts. It was created after the secularization of the collections of Protestant churches in Wrocław and catalogued by Emil Bohn (the catalogue was published in Wrocław in 1890). The collection included primarily the copies of popular repertoire of sacred music by Italian and German composers, active both in Protestant and Catholic circles, works by local composers as well as by composers associated with the Polish royal courts. After 1945, the collection was considered lost. Following the collapse of the Berlin Wall, it was rediscovered in the Staatsbibliothek Preussischer Kulturbesitz in Berlin.

The research started in the 1990s has not only broadened our knowledge about the legacies of individual composers, especially those active in Central Europe, but also has made it possible to trace the origins of many manuscripts and to relate them to the musical life of the Protestant churches of St Elizabeth and St Mary Magdalene in Wrocław.

The current locations of musical documents that used to be preserved in Wrocław, as well as of sources necessary to identify their context, call for complementary research to be conducted in the three major centres: Berlin, Wrocław and Warsaw.

The author postulates to speed up the digitalization of musical documents and writings related to musical life in the old Wrocław and to enable online access to them.

 

 

Żaneta Kubic

Biblioteka Jagiellońska

 

„Zostawiam do wolnego wyboru JWP Bibliotekarzowi Akademii Xsiążki do Biblioteki publiczney”. Referat szkatułkowy o znanym bibliotekarzu i najstarszej Bibliotece oraz o rektorze, który wzbogacił jej zbiory

 

Hrabia Sebastian Alojzy Sierakowski (1743-1814), rektor Szkoły Głównej Krakowskiej w latach 1809-1814, zapisał w testamencie Bibliotece tejże Szkoły swój ksiegozbiór prywatny, liczący ok. tysiąca woluminów. Od roku 2010 w Bibliotece Jagiellońskiej trwają prace nad odtworzeniem biblioteki prywatnej rektora na podstawie zachowanych spisów. Ich których głównym wykonawcą był Jerzy Samel Bandtkie (1768-1835), ówczesny dyrektor najstarszej polskiej książnicy. Spisy te pozwalają lepiej poznać metodologię pracy Bandtkiego, a tym samym przyczyniają się do pogłębienia wiedzy o dziejach Biblioteki Jagiellońskiej. W referacie omówiony zostanie przebieg prac rekonstrukcyjnych i zagadnienia badawcze, które wyłaniają się w ich toku. Podjęta zostanie też próba odpowiedzi na pytanie, czy odtwarzanie bibliotek prywatnych, włączanych dawniej w zasób biblioteki naukowej, może przyczynić się do poznania dziejów tej drugiej i w jaki sposób. Tym samym wystąpienie stanowić będzie przyczynek do dyskusji o wartości poznawczej żmudnych prac nad rekonstrukcjami całych księgozbiorów.

 

“I have Left the Free Choice of the Books for the Public Library to the Right Honourable Librarian of the Academy's”: a Frame Lecture on a Renowned Librarian, the Oldest Library and the Chancellor who Enriched its Collections

 

Count Sebastian Alojzy Sierakowski (1743-1814), the rector of the Main School of Krakow from 1809 to 1814, in his last will donated his private book collection amounting to over one thousand volumes to the School’s Library. The Jagiellonian Library has been trying to reconstruct the rector’s collection since 2010, according to preserved registers. The registers were created by Jerzy Samel Bandtkie (1768-1835), the contemporary head of the oldest Polish library. They help us learn about the methods of work used by Bandtkie and by extension know even more about the history of the Jagiellonian Library. In my paper I assess the flow of reconstruction works and scientific problems connected with it. I also try to answer the question whether reconstructing private collections formerly being part of the scientific library may provide us with the knowledge about the library’s past. My presentation will therefore be a starting point for a discussion about cognitive value of arduous work undertaken to reconstruct vast book collections.

 

Maciej Szablewski

Biblioteka Narodowa

 

Wtórniki jako próba realizacji marzeń o Bibliotece Trionowej

 

W 1955 roku w Obłoku Magellana Stanisław Lem opisał Bibliotekę Trionową, zawierającą „wszystko, co można przedstawić w sposób dostępny odczytaniu wzrokiem”, z której za pomocą osobistych, przenośnych urządzeń „może jednocześnie korzystać dowolnie wielka ilość odbiorców”. Ówczesna technologia nie pozwalała na realizację futurystycznej wizji idealnej książnicy naukowej. W polskich instytucjach innowacją było wówczas przenoszenie treści zabytków piśmiennictwa na taśmy fotograficzne. Nowy rodzaj wtórników, dzięki możliwości szybkiego i taniego wykonywania, znakomicie sprawdzał się nie tylko w zabezpieczaniu najcenniejszych obiektów, ale również do uzupełniania zbiorów. Od lat pięćdziesiątych XX wieku Stacja Mikrofilmowa BN prowadziła akcję kopiowania rękopisów i starych druków zgromadzonych w kilkudziesięciu książnicach, dzięki czemu powstała kolekcja wtórników, będącą nieocenionym warsztatem pracy dla naukowców. W następnej dekadzie mikrofilmowaniem objęto również prasę, tworząc na taśmach kompletne ciągi najważniejszych tytułów wydawnictw ciągłych. Wtórniki mikrofilmowe usprawniły prowadzenie badań, ale prawdziwą rewolucją okazała się digitalizacja. Biblioteki cyfrowe, prezentujące w Internecie skany oryginalnych zbiorów, umożliwiły naukowcom tworzenie w prosty, szybki i bezpłatny sposób autorskich księgozbiorów. W przyszłość dyski twarde komputerów staną się odpowiednikami silva rerum. Biblioteka artysty i badacza nie będzie składać się tylko z tradycyjnych książek postawionych na półkach, ale również z zachowanych na dyskach twardych zdigitalizowanych kopii oraz wirtualnych kolekcji tworzonych na stronach bibliotek cyfrowych np. w cBN Polona. Jest to analogiczny proces do tego, jaki wystąpił w księgozbiorach profesorów Akademii Krakowskiej na przełomie XV i XVI wieku, gdy liczba drukowanych ksiąg zaczęła przeważać nad rękopiśmiennymi kodeksami. Biblioteka dawna dziś staje się zbiorem cyfrowych wtórników, z których powstają autorskie kolekcje.

 

The Duplicates as the Attempt to Achieve the Dreams of the Trion’s Library

 

In 1955 Stanisław Lem in Magellanic Cloud described the Trion’s Library. It contains everything “that can be presented in a manner accessible reading vision”. Trion’s Library was accessible at the same time for “any great number of customers” users of the mobile devices. Those times current technology was insufficient to implementation of the futuristic vision of an ideal science library. In Polish institutions at that time an innovation meant transferring the contents to the microfilms. A new kind of duplicates were rapid and inexpensive in production and were convenient for securing valuable objects and to supplement the collections. The Microfilm Station in National Library established in the fifties of the twenty century, has been executing the program of copying the most important manuscripts and old prints originated in cooperating several libraries. The Station has also microfilmed newspapers and newspapers – format (wood pulp) periodicals. During the past several years National Library has created a collections of copies of various types of textual and non-textual material (objects) which kept in traditional libraries. Micofilms have expedited research, but a real revolution was the digitisation. Digital libraries have allowed scientists to create a simple, fast and free way to own arts and humanities collections. In future the hard drives become counterparts of silva rerum. The scholar’s and artist’s library will not consist only of traditional books placed on the shelves, but also of digital copies saved on hard drive and virtual collections stored on the library’s repositories. The analogue process occurred in the scholar’s libraries of the Krakow Academy at the turn of the fifteen and sixteen century, when the number of printed books began to preempted manuscripts. “Historic Libraries: Relevance to Today” – there are collections of digital copies of diversity types of objects that you can select or save on disk.

 

 

Jan Kozłowski

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

 

Projekt edukacyjny i badawczy „Polskie Biblioteki Historyczne”

 

W czasach dominującego wpływu erudycji historyczno-filologicznej jako typu poznania (od epoki hellenistycznej do połowy XVIII w., a w słabszym stopniu do końca XIX w.) biblioteki – jako symbol wiedzy, nośnik pamięci, kolekcje, przestrzeń architektoniczna oraz społeczna – zajmowały szczególne miejsce w kulturze europejskiej. To szczególne miejsce opierało się na przekonaniu, że wiedza o otaczającej rzeczywistości sięgnęła swego kresu, a wobec tego oparta jest na ograniczonej liczbie dzieł i ich interpretacji. Elementami tradycji bibliotecznej, spajanej przez kult Biblioteki Aleksandryjskiej, były prace katalogowe jako podstawa badań historycznych i filologicznych, rola „kustosza pamięci” (w społeczeństwach w których przeszłość była głównym źródłem wiedzy i legitymizacji istniejącego ładu), przedstawianie „obrazu całej wiedzy” (jedność porządku książek, świata, symboli oraz informacji; sala biblioteczna jako reprezentacja całości wiedzy zawartej w książkach uporządkowanych wg hierarchii dziedzin), integracja różnych form sztuki – malarstwa i rzeźby, oraz funkcja ogniska więzi społecznych.

Ta ważna w kulturze europejskiej i nadal inspirująca tradycja, kontynuowana w pewnej mierze w krajach zachodnich, np. przez bibliotekę Angelica w Rzymie, wskutek zawirowań historycznych jest niemal nieobecna w Polsce (por. losy Biblioteki Załuskich). Kiedy coraz częściej podkreśla się, że siłą sprawczą rozwoju stają się sztuki piękne i humanistyka, ponowne wprowadzenie do obiegu kultury tradycji dawnych bibliotek – w formie właściwej dla epoki cyfrowej i atrakcyjnej dla współczesnego użytkownika – wydaje się celowe i niezwykle wręcz potrzebne.

Prezentacja przedstawia projekt edukacyjny i badawczy „Polskie Biblioteki Historyczne”, obejmujący portal, trasy turystyczne oraz repozytorium wiedzy (źródeł i opracowań). Projekt ten, przeznaczony dla Muzeum Historii Polski, opiera się na dorobku różnych nurtów badań, edukacji i technik informatycznych, takich jak wizualne rekonstrukcje zabytków, „muzea bez ścian”, cyfrowe platformy edukacyjne, „nauka obywatelska”.

Można przyjąć, że realizacja projektu przyczyniłaby się do wzrostu zainteresowania kulturą dawnych bibliotek oraz do unowocześnienia warsztatu badań nad ich historią, zgodnie z obecnymi tendencjami badań naukowych (np. cyfryzacja źródeł, odkrywanie wiedzy z baz, wizualizacja wiedzy itd.).

 

Polish Historic Libraries: the Educational and Research Project

 

In the times of the dominating influence of historical and philological erudition as a type of understanding (from the Hellenic era to the mid-18th century, and to a lesser extent until the end of the 19th century), libraries held a specific place in European culture as a symbol of knowledge, a carrier of memory, a home for collections, and also an architectural and social arena. The library was a special place founded on the conviction that knowledge about the surrounding world had reached its limit in view of it being based on a limited number of works and interpretations. All the following were elements of the library tradition brought together by the cult of the Library of Alexandria: cataloguing as the basis of historical and philological research, the role of a “custodian of memory” (in societies in which the past was the principal source of knowledge and legitimisation of the status quo), the presentation of “a picture of knowledge as a whole” (the unity of books, the world, symbols and information; library rooms as a representation of knowledge in its entirety in the form of books hierarchically ordered into subject areas), integration of different forms of art – paintings and sculpture, and the library's function as a focus for social bonds.

Of great significance in European culture, this inspiring tradition was continued to some extent in western countries, for example, in Rome's Angelica Library, yet is virtually absent in Poland, as a result of its turbulent history (compare, for example, the fortunes of the Załuski Library). With increasing emphasis on the fine arts and humanities as the driving force of development, reintroducing the traditions of former libraries into 'cultural circulation', in a form relevant for the digital age and attractive to the modern-day user, seems both appropriate and particularly necessary.

The subject of this presentation is the “Polish Historic Libraries” educational and research project, which includes a portal, tourist trails and a repository of knowledge (sources and studies). Intended for the Museum of Polish History, this project is based on the output of various trends in research, education, and information technology, such as visual reconstructions of monuments, 'museums without walls', digital education platforms and 'civil science'.

We may assume that implementing this project would contribute further to the growing interest in old libraries and also to updating research workshops on the history of these institutions, all in accordance with current trends in research (e.g. digitisation of sources, uncovering knowledge from databases, visualisation of knowledge etc.)

 

 

Sesja Thesaurus desiderabilis. The Arts and Humanities Library of Tomorrow – Humanistyczna biblioteka naukowa jutra

 

Katarzyna Materska

Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego

 

Zarządzanie informacją w humanistycznej bibliotece naukowej XXI wieku

 

Mówiąc o informacji bibliotecznej mamy na myśli nie tylko katalogowanie i indeksowanie zbiorów biblioteki oraz prowadzenie działalności informacyjnej. Informacja istnieje także w bibliotecznych strategiach i politykach informacyjnych, w społecznych mediach i sieciach, we wszystkich decyzjach podejmowanych przez dyrektorów bibliotek. Ogół tych informacji – zdobywanych, tworzonych, wymienianych, organizowanych, przechowywanych, promowanych i przesyłanych do użytkowników biblioteki naukowej i innych odbiorców, z pewnością stanie się z czasem źródłem studiów i dociekań dla przyszłych pokoleń badaczy. Celem prezentacji jest zwrócenie uwagi na zarządzanie informacją w bibliotece i postawienie nowych pytań dotyczących przyszłości bibliotek, nauki i kultury. Pozwoli to dostrzec współcześnie realizowane procesy i zadania informacyjne w innej perspektywie czasowej, zadaniowej, funkcjonalnej.

 

 

 

Information Management in the 21st Century Humanities Research Library

 

Library information is not only concerned with the cataloguing and indexing of collections, reference services and other information products. It also exists in library strategies and information policies, in different social media and networks, in all managerial decisions. The main thesis is that all this information that is collected, created, exchanged, organized, stored, promoted and transferred to different research library users and other recipients, will be a source of the research for the next generation of scientists in some decades. The aim of the presentation is to draw attention to library managers’ activities and ask some questions about the future of the library, science and culture. This highlights current information management problems in another time, task and function perspectives.

 

 

Krystyna K. Matusiak

Morgridge College of Education, University of Denver (Colorado)

 

The Role of Libraries in Enhancing Research in Humanities through Digitization

 

The role of libraries in expanding access to scholarly materials through digitization is undisputable and has been widely acknowledged in research literature. Digitization, however, increasingly matters not only for practical reasons of ease of use and access but also by offering a new potential for humanistic research. Digitization projects provide enhanced intellectual control of unique primary resources. Digitization also offers an unprecedented opportunity to uncover hidden collections and bring together scattered materials. Using the example of digitization projects at the American Geographical Society Library, funded by the National Endowment for Humanities, the researcher will explore the emerging role of libraries in creating a new source of valuable scholarly materials and supporting research in humanities.

 

Rola bibliotek we wzbogacaniu badań w humanistyce poprzez cyfryzację

 

Rola bibliotek w poszerzaniu dostępu do materiałów badawczych poprzez cyfryzację jest bezdyskusyjna i szeroko uznawana w literaturze przedmiotu. Cyfryzacja jednak zdobywa coraz większe znaczenie nie tylko dla praktycznych względów łatwego dostępu i korzystania z zasobów, lecz również jako dziedzina wnosząca do humanistyki nowy potencjał badawczy. Projekty cyfryzacji umożliwiają bogatszyopis bibliograficzny unikalnych materiałów źródłowych. Cyfryzacja stwarza również okazję dotychczas bez precedensu na wydobycie na jaw zbiorów mało dostępnych i łączenie materiałów rozproszonych. Autorka referatu przedstawi rodzącą się rolę bibliotek w tworzeniu nowego źródła wartościowych materiałów badawczych i wspieraniu badań humanistycznych na przykładzie projektów cyfryzacji realizowanych przez Bibliotekę Amerykańskiego Towarzystwa Geograficznego ze środków National Endowment for Humanities.

 

 

Paweł Rygiel,

Bartłomiej Włodarczyk

Biblioteka Narodowa

 

Integracja i wizualizacja informacji – biblioteka humanistyczna jutra?

 

Prezentowanie w Internecie kolekcji bibliotecznych, muzealnych oraz archiwalnych stało się w ostatnich latach powszechną praktyką. Rozwój technologii informacyjnych sprawił, że wzrosła liczba obiektów dziedzictwa kulturowego i opracowań naukowych dostępnych w postaci cyfrowej.

Większość instytucji kultury umieszczających zbiory w Sieci stosuje tradycyjne standardy i normy opisu, powstałe na potrzeby zasobów niecyfrowych. Pozwalają one zachować spójność i jednoznaczność danych. Jednak systemy informacyjno-wyszukiwawcze w tradycyjnych bibliotekach nie są w stanie zapewnić relewantnych odpowiedzi na coraz bardziej rozbudowane zapytania informacyjne.

Obecność zbiorów w Sieci wymaga nowego podejścia do prezentacji zasobów i rewizji dotychczasowych rozwiązań. Jedną z koncepcji na usprawnienie organizacji informacji jest jej integracja w Sieci semantycznej oraz przejrzysta wizualizacja informacji.

W referacie zostaną zaprezentowane przykłady zastosowania technologii Sieci semantycznej i wizualizacji w instytucjach kultury. Rozwiązania te mogą przyczynić się do zwiększenia dostępności informacji na temat źródeł oraz wyników badań z dziedziny humanistyki.

 

Information Integration and Visualization: the Humanities Library of Tomorrow?

 

Presenting the collection of libraries, museums and archives in the Internet has become a common practice in recent years. The development of information technology has caused extended availability of cultural objects and scientific papers in digital form.

Most cultural institutions uses traditional metadata standards and cataloging rules created for non-digital resources. They allow to maintain consistency and clarity of data. However, the information systems in traditional libraries are not able to provide relevant response to the increasingly complex queries.

The presence of collections on the Web requires a new approach to the presentation of resources and review of existing solutions. One idea for improving the information organization and availability is its integration in the Semantic Web and providing accurate and efficient way of information visualization.

The paper will present examples of using Semantic Web technologies and information visualization in cultural institutions.

 

 

Barbara Chmielewska

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

 

Library Tree in the Jungle of Internet: How Far Can a Library Manage and Advise on Web Content

 

For the contemporary library user the environment of the Internet is a place of multiple activities, among them also the scientific research. One of the most common questions in today’s academic libraries is how to induce the users to start their research in the library.

Apart from providing reliable source material for the users, there seems to be one more question however. If today’s library user is so much depended on the world wide web, is it possible for the library to strengthen the relations with its users by managing the web content and advising on it?

Firstly, it is of course a matter of information literacy. Furthermore, it is searching and assessing the internet content by the library itself. One easy and effective way of doing that is to create and maintain a collection of recommended web pages. Such an activity has been worked out successfully by many of the libraries. If seen also as a part of creating the library’s brand, it can definitely help users to visit the library more and more often – both “on-line and on foot”.

 

Drzewo biblioteczne w dżungli Internetu. Biblioteka w roli doradcy i menadżera treści dostępnych w sieci

 

Dla współczesnego użytkownika biblioteki środowisko Internetu jest miejscem wielorakich czynności, wśród nich także działalności naukowej. Jednym z częstych pytań, które stawiają sobie pracownicy bibliotek akademickich, jest to, jak skłonić użytkownika, aby zaczynał swoje poszukiwania badawcze w bibliotece.

Oprócz zapewnienia użytkownikom rzetelnego materiału źródłowego, do rozwiązania pozostaje jeszcze jedna kwestia. Jeśli współczesny użytkownik w tak wielkim stopniu jest zależny od sieci internetowej, czy biblioteka może wzmocnić swoje relacje z czytelnikiem wchodząc w rolę menadżera i doradcy w sprawach treści dostępnej w Internecie?

Przede wszystkim, trzeba położyć nacisk na naukę poszukiwania informacji. Równocześnie biblioteka powinna sama poszukiwać i oceniać treści internetowe. Jednym z łatwych i efektywnych sposobów na to jest tworzenie (i utrzymywanie) zbioru polecanych stron internetowych. Taką działalność z powodzeniem prowadzi wiele bibliotek. Jeśli owo działanie jest także widziane jako sposób wyrobienia marki biblioteki, może ono w zdecydowany sposób przyczynić się do tego, aby użytkownik odwiedzał bibliotekę jak najczęściej – osobiście lub wirtualnie.

 

 

Anna Klugowska

Biblioteka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

 

Wirtualna Biblioteka Sztuki źródłem inspiracji dla środowiska artystyczno-naukowego

 

Współczesne biblioteki naukowe są dynamicznie zmieniającymi się organizmami. Dlatego też stają się one źródłem inspiracji nie tylko dla ich użytkowników lecz również dla służącym im bibliotekarzy. Referat jest próbą ukazania kierunku rozwoju biblioteki naukowej z perspektywy praktyka bibliotekarza. Zaproponowany zostanie model Wirtualnej Biblioteki Sztuki, która będzie dziedzinową bazą zasobów sieciowych z zakresu sztuk plastycznych i dziedzin pokrewnych. Misją Wirtualnej Biblioteki Sztuki będzie odkrycie tego co ukryte, scalenie tego co rozproszone i dzielenie się tym co znalezione, czyli stworzenie wirtualnej przestrzeni dla komunikacji naukowej z zakresu historii sztuki i dziedzin pokrewnych. Efektem tych działań będzie docieranie do unikatowych źródeł tekstowych i wizualnych oraz tworzenie do nich wszelkich możliwych powiązań, co w rezultacie doprowadzi do powstania całkiem nowej wiedzy. Rolą bibliotekarza dziedzinowego sztuki będzie stymulowanie środowiska artystyczno-naukowego do tworzenia treści Wirtualnej Biblioteki Sztuki. Działania bibliotekarza dziedzinowego sztuki będą ukierunkowane na stworzenie ogólnopolskiego serwisu tematycznego, który integrowałby zarówno wiedzę o sztuce rozproszoną w sieci, jak i środowisko. Dlatego też zainicjowana zostanie współpraca między bibliotekami i wydziałami uczelnianymi o profilu artystyczno-teoretycznym.

The Virtual Art Library as a Source of Inspiration for Artistic and Scientific Community

 

Modern research libraries are dynamically evolving organisms. Therefore, they become a source of inspiration not only for their users but also for librarians serving them. The paper is an attempt to show the direction of development for a research library from the perspective of a practicing librarian.The model of the Virtual Art Library which intends to be the guide for the Internet resources in the field of fine arts and related domains will be proposed. The mission of the Virtual Art Library is discovering what is hidden, merging what is scattered and sharing what you found with others. This will create the virtual space for scientific communication in the field of art history and related domains. As a result users of the Virtual Art Libray can reach out for both text and visual sources and create all possible links to them, which in turn will lead to a completely new knowledge. The librarian's role will be to stimulate the artistic and scientific community to create content of Virtual Art Library. Librarian's activities will focus on creating a nationwide Internet theme service, bringing together both knowledge of the art distributed in the Web and the community. Therefore, cooperation between libraries and institutional departments of artistic and theoretical profile will be initiated.

 

 

Ewa Bogusz,

Anna Myśliwska

Biblioteka Narodowa

 

Potrzeby informacyjne społeczeństwa sieciowego a kompetencje wyszukiwawcze współczesnych info-bibliotekarzy

 

Humanistyczne biblioteki naukowe w Polsce podobnie jak Biblioteka Narodowa uległy wpływowi technik cyfrowych i przekształciły się w instytucje określane mianem bibliotek hybrydowych. Digitalizacja tradycyjnych zbiorów, poszerzenie własnych zasobów o pełnotekstowe, abstraktowe i bibliograficzne bazy danych istniejące online, a wreszcie tworzenie wirtualnych repozytoriów wiedzy, w tym dziedzinowych sytemów hipertekstowych miały na celu poszerzenie i udoskonalenie podaży informacyjnej. Czy ta bogata oferta źródeł i ułatwiony do nich dostęp poprzez internet odpowiadają rzeczywistym potrzebom użytkowników? Jak oceniają oni przydatność elektronicznych naukowych baz danych i zintegrowanych systemów wyszukiwawczych typu „subject gateways”, czego w nich im brakuje? Jakie są ich oczekiwania w stosunku do bibliotek i udzielających im informacji bibliotekarzy?

W referacie zawarte zostaną odpowiedzi na powyższe pytania. Podczas omawiania potrzeb informacyjnych użytkowników będę korzystać z wyników badań przeprowadzonych przez Bibliotekę Narodową w środowisku naukowym (studenci ostatniego roku studiów magisterskich planujący rozpocząć doktorat w następnym roku akademickim, doktoranci, pracownicy naukowi m.in. kierunków humanistycznych) w ramach realizacji projektu Passim.

Kolejna ważna kwestia poruszona w referacie będzie dotyczyć info-bibliotekarzy. Wszak wraz ze zmianą zapotrzebowań informacyjnych użytkowników, przemianie uległ ich warszat pracy oraz dotychczasowa funkcja. Nadal główną rolą bibliotekarza jest mediacja, ale przebiega ona w zupełnie innym środowisku. Czy posiadane kompetnecje wyszukiwawcze info-bibliotekarzy są adekwatne do potrzeb czytelników, często należących do tzw. pokolenia Google ?

 

The Information Needs of the Web Society versus Searching Skills of Contemporary Info-librarians

 

Under the impact of digital technology, humanities research libraries in Poland, alike the National Library, have evolved into so called hybrid libraries. The digitization of traditional collections, expanding the library’s own resources with full-text, abstract and bibliographic online databases, and finally creating virtual knowledge repositories, including subject gateways, aimed at expanding and improving information supply. Does this comprehensive collection of sources that are easily accessible online meet the real needs of users? How do they assess the usefulness of electronic research databases and integrated search systems such as subject gateways? What are their shortcomings? What are the user expectations concerning libraries and the librarians who deliver information services to the users?

This paper will give answers to the above questions. While discussing the user information needs, I will draw on the results of the survey carried out by the National Library among research community (M.A. level students in their final year who plan to take up Ph.D. level studies next academic year, holders of doctoral degrees, researchers working in the humanities, and others) within the framework of the Passim project.

The next crucial issue discussed in this paper will concern info-librarians. The evolving information needs of users resulted in significant shifts in the information workplace, in the types of information services and tools, and in the role of the librarian. The main role of the librarians is still to act as moderators, but now they work in a completely different environment. Do the searching skills of info-librarians meet the needs of users, the ones who belong to the so called Google generation?

 

 

 

Agnieszka Leszyńska

Biblioteka Narodowa

 

Internet – Bibliotheca Magna?

 

Ptolemeusz I budując bibliotekę aleksandryjską miał wpływ nie tylko na jej zawartość, ale także na dobór uczonych, udzielając zgody na korzystanie z księgozbioru. Historia tworzenia bibliotek cyfrowych jest historią o utracie kontroli. W prezentacji pokazany zostanie bogaty i pełen niuansów dialog pomiędzy autorem, użytkownikiem, biblioteką, jako dostawcą treści i instytucjami zapewniającymi finansowanie digitalizacji, prowadzony na wielu płaszczyznach. Dyskusje dotyczą reguł korzystania z obiektów dziedzictwa kulturalnego dostępnego w sieci oraz wyników badań naukowych finansowanych przez państwo, zasad ochrony prawno-autorskiej i dozwolonego użytku. Na przykładach pokazane zostanie jak użytkownicy tworzą dla obiektów cyfrowych konteksty nieprzewidziane przez autorów prac naukowych, nauczycieli akademickich i bibliotekarzy.

Przepis na bibliotekę cyfrową nie jest prosty, ale na obecnym etapie wiedzy dość dokładnie określony: skanery, serwery do przechowywania wysokojakościowych kopii, oprogramowanie do konwersji plików, portal do komunikacji z użytkownikiem, stałe finansowanie. Materiał opatrzony precyzyjnymi metadanymi (w wypadku obiektów chronionych prawem autorskim źródłem wiedzy są same metadane), przeszukiwalny kontekstowo, indeksowany przez wyszukiwarki staje się częścią biblioteki zwanej internetem. Aby zapewnić integralność i pełen dostęp do zdigitalizowanego dziedzictwa kulturalnego powstają projekty, których model działania egzemplifikuje Europeana, mająca ambicję stać się centralnym punktem dostępu do europejskich zbiorów cyfrowych. Europeana występuje także w roli mediatora w dyskusji pomiędzy osobami i instytucjami biorącymi udział w procesie jej tworzenia.

I tu władza bibliotekarza nad obiektem-informacją się kończy: starannie zaprojektowany odbiorca okazuje się być twórcą gier komputerowych, klasyczne nagranie w wykonaniu Paderewskiego staje się materiałem dla didżeja, iluminacje z rękopisów zasilają prywatną wirtualną bibliotekę ilustracji w jednej chwili docierając do świadomości badaczy i amatorów na całym świecie. Biblioteki cyfrowe przeszukiwane są nieustannie przez programy gromadzące teksty obrazy i dźwięki – dzięki temu zasoby kultury stają się wspólna własnością i bazą dla rozwoju społeczeństw na wielu poziomach. Dostarczane treści stają się elementami zupełnie nowej mapy wiedzy, a obiekty, których cyfrowe obrazy umieszczone zostały w Internecie, zyskują nowe życie.

 

The Internet - Bibliotheca Magna?

 

The history of the creation of digital libraries is a story about losing control. In the past, a library's founders and managers used to decide not only about the shape of the collection but also about who could use library content, when and in what manner. In the digital world this role has completely changed. Nowadays, there are users who constantly create new contexts for the content available through the Internet and very often it is a context beyond the imagination of authors, academic teachers and librarians. The unique position of the user and his/her needs is the main reason for an ongoing discussion between authors, libraries as content providers, the institutions that provide financial support for the digitization, and the users themselves. The main goal of this presentation is a brief review of the complex relations between all parties involved in the creation of digital libraries.

The complexity of these relations includes, among others, discussion on the conditions of use and re-use of the cultural heritage accessible in digital formats, the results of state financed scientific research, as well as property rights issues and fair use.

 

Wanda Klenczon

Biblioteka Narodowa

 

Bibliografia narodowa – kryzys czy nowe otwarcie?

 

Bibliografie narodowe są jednym z kluczowych elementów uniwersalnej przestrzeni bibliograficznej. Narodowe agencje bibliograficzne dokonując autorytatywnej, prymarnej rejestracji krajowego dorobku wydawniczego tworzą podstawę krajowej statystyki wydawniczej, są źródłem zasilania katalogów bibliotecznych, bibliografii dziedzinowych i regionalnych. Czy są również ważnym źródłem informacji dla środowiska naukowego? Wiarygodność, wysoka jakość i spójność danych opracowanych w najwyższym standardzie opisu, zaopatrzonych w kontrolowane punkty dostępu i charakterystyki treściowe, łatwa dostępność opisów oferowanych bezpłatnie w wielu postaciach i formatach – to najczęściej wymieniane zalety bibliografii narodowych. W obliczu zmian zachodzących w przestrzeni informacyjnej z niespotykaną dotąd dynamiką, należy spróbować odpowiedzieć na kilka zasadniczych pytań: Jaka jest wartość i potencjalne wykorzystanie bibliografii narodowych w środowisku sieciowym? Jakie cechy bibliografii narodowych czynią z nich narzędzie przydatne do prowadzenia badań naukowych, a jakie ograniczenia powodują, że ich potencjał pozostaje słabo wykorzystany? Jakim transformacjom podlega i powinien podlegać w przyszłości przedmiot bibliografii (zwłaszcza jednostka opisu bibliograficznego) i jej postać? Czy wobec szybkiej i łatwej dostępności innych narzędzi i usług w środowisku informacyjnym, bibliografia narodowa ma szansę być narzędziem komplementarnym, czy też skazana jest na trudną do sprostania konkurencję? Czy powinna zachować postać kompletnego, uporządkowanego spisu zasobów czy też ewoluować w kierunku usługi dostarczania danych bibliograficznych wyselekcjonowanych zgodnie z oczekiwaniami różnych kategorii użytkowników? Od odpowiedzi na te pytania zależeć będzie przyszłe miejsce bibliografii narodowych w przestrzeni informacyjnej i ich użyteczność dla środowisk innych niż biblioteczne.

 

National Bibliographies: a Crisis or New Opening?

 

National bibliographies are the key element of the bibliographic universe. National bibliographic agencies register the national imprint for statistical purposes and provide authoritative and comprehensive data which are later reused in library catalogues and other bibliographies (such as special and regional). Are they an important source of information also for the researchers community? High quality and reliability of the bibliographic data, authorized controlled access points, subject characteristics, availability in several standards and formats, are the most appreciate characteristics of the national bibliographies. However, in the context of permanent, more and more dynamic changes of the information universe, a lot of questions regarding their future must be asked: Are the national bibliographies valuable and usable in Web-based environment? Which of their attributes could be useful to the researchers? Is the added value of the national bibliographies obvious and known? Could the national bibliography be an important and complementary source of information, taking into consideration competition with other tools, products and services? Will the traditional form of bibliography survive in the future or will it be transformed into a service aimed at providing various groups of users with selected bibliographic data? These crucial questions should be answered while we consider the future position of the national bibliographies in the information universe and their usefulness for non-librarians communities.

 

 

 

 

 
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Banner
Copyright © 2017 Fons largus conference. All Rights Reserved.
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.
Joomla free themes, blog website hosting.